Ново социолошко истражување на Православниот хуманитарен универзитет „Свети Тихон“, цитирано од Ведомости, покажува јасен пад на православните христијани во Русија во последните 15 години. Ако во 2011 година 78% од Русите се определувале како православни христијани, тогаш во 2026 година тој удел веќе изнесува 65%, пренесува hristianstvo.bg.
Истражувањето е спроведено меѓу 1501 полнолетен испитаник во февруари и март 2026 година и покажува постепено оддалечување од Руска православна црква, особено кај помладите генерации. Податоците покажуваат дека 16% од анкетираните не се идентификуваат со ниту една религија, атеистите сочинуваат 6% од населението, 9% се самоопределуваат како муслимани, а 3% припаѓаат на други вероисповеди.
По распадот на СССР, Русија доживеа силен религиозен препород. Во 1990-тите и почетокот на XXI век, Руската православна црква постепено го обновуваше своето општествено влијание, а религијата почна да игра важна улога во создавањето на новиот руски идентитет.
Според професорката од Рускиот државен универзитет за хуманистички науки Валентина Слобозникова, цитирана од „Ведомости“, во услови на политичка и социјална несигурност по распадот на СССР, многу луѓе се свртеле кон религијата како форма на стабилност и идентитет.
Овој тренд, сепак, почнал да слабее по 2019 година. Според експертите, Русија постепено влегува во процес на секуларизација, сличен на оној што се забележува во голем дел од Европа уште од почетокот на XXI век.
Една од најинтересните констатации во истражувањето е разликата меѓу религиозниот идентитет и реалниот христијански живот и пракса. Иако 65% од Русите се определуваат како православни, значителен дел од нив ретко учествуваат во црковниот живот:
- 32% од православните никогаш не посетуваат богослужби;
• само 17% посетуваат служби неколку пати годишно или почесто;
• едвај една третина релативно редовно посетуваат храмови на Руската православна црква.
Оваа разлика ги наведува социолозите да зборуваат за феноменот „културно православие“, при што религијата повеќе се доживува како дел од националната и етничката припадност, отколку како свесен црковен живот.
Истражувањето покажува дека за време на пандемијата со COVID-19 религиозноста привремено се зголемила. Повеќе луѓе посетувале богослужби и учествувале во нив, веројатно поради несигурноста и стравот поврзани со здравјето и иднината.
По пандемијата, сепак, трендот повторно се свртел кон опаѓање.
Сегашната војна во Украина, официјално нарекувана во Русија „специјална воена операција“, исто така влијае врз религиозното однесување. Кај дел од населението кризата ја засилува потребата од духовна потпора, но кај други доведува до уште поголемо дистанцирање од институционалната религија.
Темата предизвика сериозен интерес во руските медиуми. Комерсант и Газета.ru го нагласуваат статистичкиот пад на „православниот идентитет“, додека независниот медиум The Moscow Times го поставува прашањето дали слабеењето на религиозноста не го поткопува еден од главните елементи на официјалниот државен конзервативен наратив.
Меѓу христијанската вера и државната идеологија
Од почетокот на руската инвазија врз Украина, Руската православна црква повеќепати објавуваше соопштенија во поддршка на дејствувањето на Кремљ. Во март 2024 година, на Светскиот руски народен собор, со кој претседаваше патријархот Кирил, војната беше наречена „света“.
Поглаварот на Руската православна црква повеќепати ги повикуваше верниците да се молат за Владимир Путин, владата и руската армија, а во јануари 2026 година изјави дека луѓето кои не ја поддржуваат политиката на Кремљ треба да се сметаат за „предавници на татковината“.
Во таков контекст, во различни делови на Русија се забележува засилена милитаризација на црковната средина. Во некои храмови и парохии почнале да се организираат курсеви за стрелање и воена обука со учество на ветерани и учесници во т.н. „специјална воена операција“.
Дел од свештениците отворено ги користат своите проповеди за поддршка на воените дејствија, а поединечни претставници на Црквата противниците на војната ги нарекуваат носители на „духот на Антихристот“. Во некои случаи свештеници јавно ги охрабрувале верниците да потпишуваат договори со руското Министерство за одбрана.
Според аналитичарите, токму ова сè потесно поврзување меѓу Црквата, државата и воената реторика може да биде една од причините поради кои дел од руското општество — особено помладите генерации — постепено се дистанцира од институционалното православие.
И покрај забележливиот пад, православието и натаму останува доминантен религиозен идентитет во Русија. Податоците, сепак, покажуваат постепена трансформација на општеството кон поиндивидуализиран и подистанциран однос кон верата.
Овој процес не е единствен за Русија. Слични тенденции се забележуваат во многу европски држави, каде традиционалните религиозни институции губат влијание, додека религиозниот идентитет сè повеќе се претвора во културен и симболичен маркер.
Русија, сепак, останува посебен случај, бидејќи православието е тесно поврзано не само со духовноста, туку и со државната идеологија, националниот идентитет и политичката легитимност. Токму затоа дури и умерен пад на религиозноста може да има пошироки општествени и политички последици во наредните години.
Оваа анализа грубо занемарува еден значаен факт: новосоздадената руска дијаспора во разни делови од светот последните неколку децении. Таа претставува и одлив на православни христијани, меѓу кои и мошне активни верници, во земји што се под јурисдикција на други Помесни Цркви, тие се духовномродени и израснати во Руската Православна Црква којашто на разни начини би сакале да јс омаловажите (но, Московската Патријаршија има соработка со тие Цркви, понекогаш без да формира епархија испраќа свои свештенослужители на постојана долгогодишна мисија во договор со надлежен епископ, знаеме дека така се решени пастирските потреби во Атина на пр.). Бројките не зборуваат се’ за состојбите: кажуваат нешто, но мора да се познава ситуацијата одблизу за да се направи веродостојна и корисна анализа. Статистиката сама по себе е гол пиштол.
Pretpostavuvam zaradi vnatresniot konflikt koj sekoj covek go ima koga edno mu se kazuva a se slucuva poinaku, se kazuva za sobornost, zaednistvo opsto dobro , bratstvo i sestrinstvo a vo zivotot na sekoj eden covek vo Rusija kade i da e , podelenosta pomedju Amerika i Rusija, dedo N i dedo G, koj i da se dvajca avtoriteti vo koja i da e oblast go distanciraat obicniot covek deka toj nisto ne moze da napravi za toa.I ne e ramnodusnost, ednostavno fakt deka treba da preziveesh kako i da , zaradi sebe i semejstvoto, i gi pocituvash site , na nekoj se sin,kerka, brat sestra , majka tatko, maz, zena, ko i ti .I ima izraz vo filmovi lay low, pa toa e .
Temnina mnogu , i odish po nekoja svetlinka kolki i da e bleda.