Присуството на делегација на Македонска православна црква – Охридска архиепископија на одбележувањето на јубилејот од 100 години постоење на Руска задгранична црква во Германија отвори одредени прашања за значењето на овој чекор во поширокиот црковен и општествен контекст.
Иако настанот има пред сè духовен и свечен карактер, неговото одржување во актуелниот меѓународен амбиент природно привлекува внимание.
Руска задгранична црква традиционално е поврзана со Руска православна црква, која во последните години е предмет на засилен интерес во европската јавност.
Меѓу духовната мисија и јавната перцепција
Во вакви околности, учеството на помесните православни цркви на меѓународни настани може да се толкува на различни начини. Од една страна, станува збор за дел од вообичаената црковна комуникација и одржување на врските меѓу православните заедници. Од друга страна, не може да се занемари фактот дека денешниот контекст често им дава и пошироко значење на ваквите средби.
Дали има порака кон Европа? Иако нема индикации дека станува збор за политички мотивиран чекор, дел од јавноста го поставува прашањето дали ваквото присуство може да се разбере и како суптилна порака во време кога односите меѓу Истокот и Западот се внимателно следени. Воедно, ваквите настани се случуваат во период кога Македонија прави интензивни напори за напредок во процесот на пристапување кон Европска Унија, што дополнително го зголемува вниманието кон секој чекор што може да се толкува и надвор од чисто духовниот контекст.
Сепак, познавачите на црковните односи нагласуваат дека ваквите посети најчесто се во рамки на традиционалната духовна и институционална соработка, без нужно да носат политичка конотација.
Потреба од појасна комуникација
Засега, од страна на МПЦ нема подетално образложение за значењето на ова учество. Во такви случаи, појасната комуникација може да помогне да се избегнат различни толкувања и да се задржи фокусот на духовната димензија на ваквите настани.
Овој настан уште еднаш покажува дека, иако црковните собири имаат духовна природа, во современиот свет тие често се набљудуваат и низ поширок општествен контекст.
/A.T
Руската Задгранична Црква има историски углед и духовен капитал во Европа и во новите континенти, кој не можат да го потрошат атеистичките неолиберални ветрови што дуваат последниве години. Македонската Православна Црква пак, има свои есхатолошки и еклисијални приоритети и не може и не треба да ги восогласува своите евхаристиски заедничарења со други Помесни Цркви со геостратешките ориентации на ЕУ во која впрочем Православието не е доминантна вероисповед.
Значи руско-украинската војна трае само неколку години, а Македонија аплицирала за членство во ЕУ пред 22 години. Безмалку две децении токму православна Грција го блокираше членството на Македонија во ЕУ. Последниве неколку години уште една членка на ЕУ со доминантно православно население го прави истото (иако не веруваме дека е толку моќен глас во таа ЕУ). Русија немала, нема и тешко дека некогаш би имала некакво блокирачко, отворено или скриено, влијание врз зачленувањето на Македонија во ЕУ. Ако некој верува дека комуникацијата со Русија на црковно или на културно ниво е навистина релевантна пречка за интегрирање на земја кандидат во ЕУ, нека следи внимателно како се развива судбината на Украина последниве неколку години откако (пред петнаесетина фодини) почна ревносно да им угодува на страстите на западните “партнери” во поглед на култивирањето на односите со Русија и добро нека размисли дали и’ посакува таква судбина на својата земја. Земјите кои со полтронско однесување станаа членки на ЕУ до денес останаа тоа што си беа и пред зачленувањето во ЕУ (можеби и полошо). Ако која било земја сака да извлече придобивки од зачленувањето во некој сојуз, особено важи за ЕУ, мора да ги препознае своите сопствени вредности кои би ги понудила во ЕУ како додадена вредност (во смисла на материјални ресурси, природни богтаства, технологии, интелектуален и уметнички капитал, итн.) а ако умее и својот духовен капитал да го претвори во бренд – уште подобро! Макар што во ЕУ тоа до денес никому не успеало. Но, лошо е ако го понуди својот геостратешки потенцијал (како што направи Украина). Инаку, полтроните во ЕУ и секаде секогаш продолжуваат да ги уценуваат и нивната закржлавеност никогаш не завршува. Ним им го потценуваат дури и геостратешкиот потенцијал којшто навистина го имаат. Не е добра таа приказна. Се разбира, дискрецијата е значајна алатка во дипломатијата, но едно е внимателност и дискреција, а сосема друго да станеш алатка на туѓи потреби и интереси (особено на структури кои ни оддалеку не ти се докажани сојузници или “партнери”) за сметка на своите.