Сејменската гарда на Бигорскиот манастир повторно го привлече вниманието со својата препознатлива и раскошна традиционална облека. Но, зад нејзиниот впечатлив изглед стои конкретна етнолошка и историска традиција – мијачката, односно галичката машка носија, која е добро документирана во македонската етнографска литература.
Ова не е современа реконструкција направена според слободна интерпретација. Во изданието „Македонски народни носии“ од 1963 година, објавено од тогашниот Етнолошки музеј во Скопје, машката носија е заведена како „Машка мијачка носија, село Галичник – Дебарско“. Публикацијата содржи и детални описи и кројни шеми, што претставува важна музејска и научна потврда за нејзината припадност.
Носијата не е само еден препознатлив елемент, туку целосен костимски состав. Во неа влегуваат бела памучна кошула, минтан, бели клашнени бечви украсени со црна гајтанска орнаментика, волнен појас, зубанче, долама, ќече, црни волнени чорапи и опинки – чипили. За зимски услови се носела и гуна.
Особено карактеристична е мијачката долама – горна облека со долги ракави, изработена од бела клашна и проширена со клинови. Токму нејзината форма е еден од елементите што покажуваат дека станува збор за конкретна мијачка носија, а не за произволно составена балканска носија.
Затоа, тврдењата дека сејменската носија во Бигорски е грчка андартска облека не можат да се темелат само на визуелна сличност. На Балканот постојат сродни елементи во традиционалното облекување, но тоа не значи дека различните носии имаат исто потекло. Особено, мијачката долама не е исто што и грчката фустанела – станува збор за различни видови облека, со различна конструкција и начин на носење.
Во Бигорски, оваа мијачка носија е поврзана со сејмените – историските чувари на Манастирот. Во времиња на несигурност тие ја штителе Обителта, монашкото братство, имотот и поклониците. Токму затоа во манастирскиот комплекс постои и познатата Сејменска кула, како сведоштво за оваа историска улога.
Посебно место во сејменската облека има ќостекот со ликот на свети Јован Крстител, заштитникот на Бигорскиот манастир. Тој не е само украсен предмет, туку елемент што ја означува припадноста кон сејменската служба и нејзината врска со Манастирот.
Пред околу една деценија, по иницијатива на епископот Антаниски Партениј, сејменската гарда беше возобновена. При обновувањето биле користени музејски примероци и стручни сознанија за старите кроеви, материјали и декоративни елементи, со цел традицијата да биде пренесена што поверно.
Оттука, сејменската носија денес во Бигорски не е само свечена облека. Таа претставува жива врска меѓу мијачкото и галичкото етнографско наследство и историската улога на манастирските чувари.
А нејзината поврзаност со Галичник не е прашање на претпоставка или само на визуелен впечаток – таа е забележана и во музејската и етнолошката документација, каде што носијата е конкретно заведена како „Машка мијачка носија, село Галичник – Дебарско“.
Подеталната етнолошка анализа на носијата, нејзините составни делови, музејската документација, историјата на сејмените и споредбата со андартската облека можете да ја прочитате во оригиналниот текст на Бигорскиот манастир.
