Вселенскиот патријарх Вартоломеј порача дека иднината на приматот на Рим треба да се бара во црковната традиција од првиот милениум, кога Рим имал првенство, но не и власт над останатите Цркви.
„Рим не може да бара од Истокот повеќе од она што било формулирано и живеено во првиот милениум“, рече Вартоломеј, повикувајќи се на ставот на поранешниот папа Бенедикт XVI, на конгресот на Друштвото за право на Источните Цркви што се одржува во Будимпешта.
Говорејќи за темата „Римскиот епископ: идни хоризонти од древните традиции за католиците и православните“, Вселенскиот патријарх се заложи за модел во кој приматот на римскиот епископ би се разбирал како служба во рамките на заедницата на Црквите.
Вартоломеј го посочи изразот на патријархот Атинагора, кој папата го нарекувал „оној што претседава во љубов“. Според Вселенската патријаршија, токму такво разбирање на приматот е во согласност со православната традиција – како служба „во, а никогаш над“ заедницата на сестринските Цркви.
Тој позитивно ја оцени и одлуката од 2024 година со која Римокатоличката црква повторно ја употребува титулата „Патријарх на Западот“ за папата. Вартоломеј ја нарече оваа одлука „мал, но далеку од безначаен чекор“ кон христијанското единство.
Во обраќањето тој ја повтори и својата визија за повторно воспоставување на целосно црковно општење меѓу православните и Римокатоличката црква.
„Се надеваме на обновување на целосното општење со Црквата на Рим“, порача Вартоломеј, додавајќи дека со тоа би можела повторно да биде целосна древната Пентархија – заедницата на петте големи патријаршиски престоли од првиот милениум.
Изјавите на Вселенскиот патријарх доаѓаат во момент кога прашањето за приматот на римскиот епископ останува едно од клучните прашања во православно-католичкиот дијалог.
На конгресот во Будимпешта се разговара за тоа како древните црковни преданија и канонскиот поредок од првиот милениум можат да бидат основа за идното разбирање на улогата на папата во односите меѓу Католичката и Православната црква.
Вартоломеј истовремено го поздрави и отворањето на новиот Центар за православен христијански дијалог на Вселенската патријаршија „Фанарион“, кој го опиша како постојан простор за меѓуправославен, меѓухристијански и меѓурелигиски дијалог.
