Врховниот суд на Естонија, во средата на 10 јуни 2026 година, ја отфрли жалбата на претседателот на државата, Алар Карис, оценувајќи ги како уставни измените на „Законот за цркви и парохии“.
Законот им забранува на верските организации кои дејствуваат во Естонија да одржуваат административни или други односи на зависност со странски верски институции кои поддржуваат војна, агресија или тероризам, при што директно е насочен кон Естонската православна христијанска црква (поранешна Православна црква на Естонија на Московската патријаршија).
Потврдувањето на законот од страна на 17-члениот Врховен суд не беше едногласно, бидејќи шест судии останаа во малцинство, усогласувајќи се со загриженоста на претседателот Карис.
Претседателот двапати одби да го потпише законот, тврдејќи дека неговите одредби се премногу широки, нејасни и дека ја нарушуваат верската слобода и слободата на здружување.
Мнозинството во судот, сепак, оцени дека законот може да се толкува тесно и на начин што нема да доведе до произволни прогони, нагласувајќи дека националната безбедност претставува врвна уставна вредност.
Треба да се напомене дека министерот за внатрешни работи Игор Таро појасни дека законот не претставува забрана на православната вера, ниту пак владата има намера да затвора храмови и манастири.
По донесената одлука, на засегнатите организации им се дава рок од шест месеци да ги изменат своите статути и да ги прекинат врските со Московската патријаршија и со патријархот Кирил.
Исто така, властите нагласуваат дека доколку некоја организација не се усогласи со законот, присилната ликвидација (распуштање) нема произволно да биде одлучена од Министерството, туку ќе претставува крајна мерка (ultima ratio) за која исклучиво ќе одлучуваат граѓанските судови.
Во своето официјално соопштение, Естонската православна црква на Московската патријаршија истакна дека судската одлука се темели на апстрактна уставна оценка и не ги решава практичните и чувствителни прашања поврзани со спроведувањето на законот.
На друго место во соопштението, Црквата ја остава отворена можноста за поднесување жалба до Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП), нагласувајќи дека нејзината дејност не претставува закана за безбедноста или јавниот поредок на Естонија.
Покрај тоа, Црквата не пропушти да му се заблагодари на естонскиот претседател и на судиите кои останаа во малцинство за укажувањето на правните недостатоци на законот.
На крајот, треба да се напомене дека усвојувањето на законот доаѓа во период на силни политички притисоци и протерувања на свештеници, вклучително и на поранешниот поглавар, митрополитот Евгениј, од причини поврзани со националната безбедност.
/ромфеа.гр
