Германските истражители во случајот со обидот за напад со дрон наполнет со експлозив на аеродромот Лајпциг/Хале ја следат и српската трага, објавува германскиот „Der Spiegel“.
Според информациите што ги пренесуваат германските медиуми, истрагата проверува можни врски меѓу лицата осомничени за случајот во Германија и лица кои во јуни биле уапсени во Србија со делови од модифициран дрон и експлозив.
Кај двајцата мажи запрени на српско-унгарската граница биле пронајдени делови од дрон, опрема за управување и експлозив. Еден од нив, според објавените информации, има српско и руско државјанство.
Германските истражители проверуваат дали овие лица имале контакти со лица поврзани со случајот во Лајпциг.
Особено внимание привлекува информацијата дека еден од осомничените во германскиот случај, според „Spiegel“, патувал преку Србија и Истанбул кон Русија. Токму овој податок ја става Србија во фокусот на германската истрага како можна транзитна или контактна точка во пошироката мрежа.
Србија во пошироката слика на руското влијание
Српската трага, сепак, отвора пошироко прашање за начинот на кој Русија со години гради политичко и општествено влијание во Европа, особено во православниот дел од континентот.
Во повеќе анализи на европски и американски истражувачки центри се посочува дека Руската православна црква е еден од каналите преку кои Москва го шири своето културно и политичко влијание надвор од Русија.
Carnegie Endowment оценува дека Кремљ ја користи Руската православна црква како средство за влијание во земјите со значително православно население, при што Москва се повикува на идеите за словенско братство и заедничко православно наследство за да ги зацврсти односите со политичари, цркви и различни општествени групи во Југоисточна Европа. Меѓу земјите кои се наведуваат се Србија, Црна Гора, Македонија, Бугарија, Грција и Босна и Херцеговина.
Слично гледиште има и Carnegie во анализа на руската политика во ерата на Владимир Путин, според која Руската православна црква станала значаен сојузник на Кремљ во промовирањето на конзервативен и националистички светоглед. Во руската политичка идеологија православието, традиционалните вредности и државата се поврзуваат во поширока претстава за руската цивилизациска посебност.
Во друга анализа Carnegie директно го опишува односот меѓу Кремљ и Руската православна црква како партнерство, при што црквата се појавува како отворен политички сојузник на Кремљ во постсоветскиот период.
Руската црква и Србија – канал кон поширокиот европски простор
Токму во овој контекст значајно е местото на Српската православна црква. Истражувањето на белградскиот центар за безбедносни политики од април 2026 година потврдува дека постои реална и континуирана соработка меѓу Српската и Руската православна црква. Анализата ја разгледува СПЦ како еден од важните канали низ кои руското влијание се проектира во Западен Балкан, но истовремено нагласува дека СПЦ има и сопствена политичка и општествена агенда и дека не може автоматски да се третира како инструмент на Кремљ.
И официјалните изјави од Белград покажуваат колку високо се позиционираат односите меѓу двете цркви. Во 2021 година, тогашниот српски министер за надворешни работи Никола Селаковиќ по средбата со патријархот Кирил изјави дека односите меѓу Српската и Руската православна црква се важен фактор за блискоста меѓу двете држави. Самиот Кирил ги оцени црковните односи како значајни за севкупните односи меѓу Русија и Србија.
Американскиот Council on Foreign Relations, пак, оценува дека Русија го користи и религиозното поврзување како инструмент на влијание на Балканот. Во анализата се наведува дека Српската православна црква се потпира на поддршката на Руската православна црква, особено во прашањето на Косово, додека руски православни фондации дејствуваат во Србија и во други балкански земји.
Од Москва, преку Белград, до Европа
Овој однос е значаен затоа што православните црковни структури не функционираат само во рамките на верскиот простор.
Анализа на Центарот за истражување на демократијата од Софија, посветена на руското влијание во Југоисточна Европа, ја наведува православната црква како еден од каналите на руско влијание. Според анализата, во Србија постои развиена соработка меѓу руските и локалните црковни структури, вклучувајќи заеднички активности, поклонички патувања и преводи и ширење на религиозна литература.
Уште подиректно, анализата на НАТО Strategic Communications Centre of Excellence за Српската православна црква наведува дека СПЦ има силни врски со Руската православна црква, додека РПЦ е опишана како институција тесно поврзана со рускиот јазик, историја, вера и политички живот. Во истиот документ се разгледува и улогата на православните структури во промовирањето на руски позиции кон НАТО, ЕУ и западните општествени вредности.
Црковното влијание како дел од пошироката руска „мека моќ“
Затоа, случајот со Лајпциг не треба автоматски да се поврзува со црковните структури. Но, тој може да се разгледува во поширокиот европски контекст на руското влијание.
Руската православна црква има значајна улога во промовирањето на идејата за Русија како чувар на традиционалните и православните вредности. Carnegie оценува дека токму православието е еден од столбовите на идеолошката конструкција на современиот руски „свет“, додека Руската православна црква е негов централен институционален носител.
Во таа конструкција, Србија има посебно место. Таа не е само држава со традиционално блиски односи со Москва, туку и простор во кој руското влијание може да се шири преку јазикот, културата, медиумите, политичките контакти и православните црковни врски.
Најновите истражувања, сепак, укажуваат дека односот е посложен од едноставна шема во која Москва наредува, а Белград или СПЦ спроведуваат. Анализата на BCBP од август 2026 година зборува за конвергенција на интересите, наместо за едноставна потчинетост на СПЦ кон Кремљ.
Токму затоа, српската трага во германската истрага е интересна и од поширока геополитичка перспектива: не затоа што е докажана црковна поврзаност со нападот, туку затоа што повторно го отвора прашањето за Србија како простор во кој се пресекуваат руските политички, безбедносни, културни и религиозни влијанија во Европа.
Засега, германската истрага зборува за лица, патувања, дронови, експлозив и можни контакти. Руско-српските црковни врски се добро документиран поширок геополитички феномен, но нема доказ за верски елементи вклучени во конкретниот напад или во подготовката на операцијата во Лајпциг.
