Нова полемика се појави по интервјуто што германско-берлинскиот митрополит Маркo од Руската задгранична црква (РПЦЗ) го даде во Берлин, во кое тој тврди дека на чело на Православната црква на Украина стои „мирјанин“ кој, според неговите зборови, нема свештенички чин ниту епископска хиротонија.
Во интервјуто митрополит Маркo зборува и за „раскол“ и „безблагодатност“ во друга православна јурисдикција. Во врска со овие тврдења, автори и коментатори потсетуваат на историскиот контекст на односите меѓу Московската патријаршија и Руската задгранична црква.
По Втората светска војна, РПЦЗ се одделила од Московската патријаршија, сметајќи дека таа е компромитирана поради притисокот од советската власт. Како одговор, Московската патријаршија ја обвинила РПЦЗ за раскол и неканонско дејствување, нагласувајќи ја наводната „неблагодатност“ на хиротониите извршени надвор од нејзината јурисдикција.
Во текот на 1970-тите и 1980-тите години овие меѓусебни обвинувања дополнително се засилиле. РПЦЗ не ја признаваше каноничноста на епископите на Московската патријаршија поради нивната поврзаност со советската држава, додека од другата страна се повторуваа обвиненијата за „раскол“ и „безблагодатност“ на РПЦЗ.
Според критичарите, во тие расправи доминирала реторичка дискредитација наместо богословски дијалог или канонско решавање на спорот.
Конфликтот формално бил надминат во 2007–2008 година со потпишувањето на актот за обновување на евхаристиското општење и меѓусебно канонско признавање меѓу Московската патријаршија и РПЦЗ.
Во тој контекст, некои аналитичари сметаат дека денешните изјави на митрополит Маркo за Православната црква на Украина претставуваат повторување на старите наративи, каде што наместо богословска расправа се користат квалификации како „раскол“ и „безблагодатност“ и се своевидно искажано лицемерие.
Според нив, историското искуство покажува дека ваквите етикети често имаат декларативен карактер и не придонесуваат за вистинско решавање на црковните спорови.
Во истото интервју митрополит Маркo се осврнал и на календарската реформа на Цариградската патријаршија во XX век, тврдејќи дека преминот кон новиот календар влијаел врз други Помесни цркви и придонел за поделби.
Тој ги спомнал и Романската и Бугарската православна црква како примери на цркви што го прифатиле новиот календар за неподвижните празници.
Историски гледано, прашањето за календарот иако чувствително, не довело до прекин на евхаристиското општење меѓу помесните Православни цркви и најчесто се смета за административно прашање, а не за критериум за каноничност или благодатност.
Критичарите велат дека пилулата за вистината е едноставна: ако сакате да зборувате за вистината, прво признајте ги историските реалности и сопствените грешки, потсетете се на Господовите зборови за раската во окото на вашиот брат – и само тогаш може да се води дијалог, без старите етикети и обвинувања кои служеле како алатка за политички и црковен притисок, а не за теолошко разбирање.
Извор на коментар: hristianstvo.bg
