Текст напишан во контекст на смртта на поранешниот „Kиевски патријарх“ Филарет Денисенко – поглавар на неканонската Киевска патријаршија (УПЦ-КП). Дали расколот меѓу УПЦ-КП и ПЦУ е всушност надминат? За процесите и тензиите во украинското православие по неговата смрт.
Пишува: Сергиј Шумило
Интересно е што најблискиот помошник на покојниот патријарх Филарет (Денисенко) – кој е раководител на одделот за внатрешни работи на Киевската патријаршија и секретар на Синодот на УПЦ-КП, архиепископот на Перејаславски и Бела Црква Андреј (Маруцак), кој одби да учествува во прогласувањето од страна на неколку други епископи на УПЦ-КП за нов „киевски патријарх“, наместо тоа учествуваше заедно со архиереите на ПЦУ на заупокоената Литургија и погребот на патријархот Филарет во Владимирската катедрала.
Исто така, таму беа и настојателот на Владимирскиот собор (храм) и долгогодишен помошник на патријархот Филарет – протоереј Борис Табачек, како и други свештеници од Патријаршискиот синод на УПЦ-КП, заедно со епископатот и свештенството на ПЦУ. Присутни беа и најблиските роднини на патријархот Филарет, кои од неодамна се грижеа за него.
Не е новост за никого дека и Владимирскиот собор и патријаршиската резиденција на улица Чикаленко број 36 (поранешна Пушкинска улица) се наоѓаат во списокот на имот на ПЦУ повеќе од 6 години и сега конечно ќе стане така. Ова им беше добро познато на сите, вклучително и во УПЦ-КП.
Судејќи според сè, расколот меѓу УПЦ-КП и ПЦУ по смртта на патријархот Филарет се се расеа сам од себе. Без личноста на патријархот Филарет, тој го губи своето значење и значење. Во Украина останаа четири поранешни епископи на УПЦ-КП, кои секој има само по неколку парохии и кои, со активна поддршка од граѓанинот на Руската Федерација – митрополитот Белгородски и „егзарх серуски“ Јоасаф Шибаев (кој живее и служи во Русија), побрзаа веќе следниот ден по смртта на патријархот Филарет – без да чекаат дури и 40 дена жалост (како што е прифатено во канонската пракса) и без да ги почитуваат прописите и постапката за свикување епископски и помесен собор на УПЦ-КП (како што е пропишано со нејзиниот устав) – сами, некаде во стан, да го прогласат таканаречениот „киевски патријарх“ – епископот на Суми, Никодим Кобзар.
Како што ми беше кажано, тие, заедно со раководителот на внатрешните работи на УПЦ-КП, архиепископот Андреј (Маруцак) и старешината на Владимирскиот собор, протојереј Б. Табачек, ја имале иста можност да учествуваат на погребот на својот претстојател… Но, судејќи по сè, во тој момент тие биле повеќе зафатени со „поитни работи“ – како што е брзото доделување на патријаршискиот кукул на новопретставениот, а во исто време ширеле изјави, кои од некоја причина брзо ги примија некои проруски ресурси, дека наводно им било забрането да учествуваат на погребот на патријархот Филарет и дека „нивните животи се во опасност“.
Според достапните информации, оваа мала група сега ќе бара можности за добивање легализација и државна регистрација под друго име.
Во секој случај, оваа мини-група без фигурата и авторитетот на патријархот Филарет (Денисенко) повеќе нема да може целосно да го бара наследството на УПЦ-КП. Тие самите добро го знаат ова. Слично на тоа, во Украина долго време постојат други мали анархични мини-групи на „алтернативно православие“ со свои „епископи“ (понекогаш во нашиот стручен круг на религиозни научници ги нарекуваме „црковни махновци“***), кои се именуваат себеси со авторитетни имиња и титули, претендирајќи на правото врз наследството на УАПЦ и УПЦ-КП, но кои немаат влијание и простор во општеството (нема да ги набројувам овде, бидејќи нивните имиња нема да значат ништо за повеќето луѓе). Таму има прилично егзотични ликови, за некои од нив подобро би можеле да зборуваат специјалистите по психијатрија. Сега тој список, се чини, е надополнет со уште една мала група со свој „патријарх“.
Слични мали анархични мини-групи на „алтернативно православие“ постојат во многу земји – и во православниот свет и на Запад. Украина не е исклучок. Нема проблем со ова. Во демократска држава, секоја, дури и најегзотичните и маргинални религиозни групи, имаат право да постојат.
П.С. На фотографијата: најблискиот помошник на покојниот патријарх Филарет (Денисенко), кој раководеше со внатрешните работи на Киевската патријаршија и беше секретар на Синодот на УПЦ-КП, архиепископот Андреј (Маруцак), кој учествуваше заедно со архиереите на ПЦУ на службата и погребот на патријархот Филарет во Владимирската катедрала.
/hristianstvo.bg
*** Врз основа на историскиот контекст и дадените податоци, терминот „махновци“ се однесува на следбениците на Нестор Махно (Револуционерна бунтовничка армија на Украина) за време на Руската граѓанска војна (1917–1921), кои биле анархисти кои се бореле против државата и капитализмот. Терминот „црковни махновци“ не е официјален историски термин, но во контекст на современите религиозни дискусии (на пр. околу расколите во Украинската православна црква), се користи метафорично за да се опишат:
-Независни, неконтролирани црковни групи: Свештеници или заедници кои дејствуваат анархично, отцепувајќи се од официјалната црковна власт и донесувајќи свои одлуки, слично на тоа како махновците дејствувале автономно, надвор од официјалната војска.
-Религиозен анархизам: Групи кои ја отфрлаат строгата црковна хиерархија и ја организираат својата вера на свој начин, често во контекст на хаос или транзициски периоди.
Накратко, метафората го поврзува анархистичкиот дух на движењето на Махно со црковни структури или поединци кои одбиваат да го почитуваат хиерархискиот поредок.
