Бесарабиската митрополија на Романската православна црква во Молдавија се најде во центарот на серија промени и скандали откако Синодот на Романската црква на 3 јуни го прифати барањето за пензионирање на 79-годишниот митрополит Петар (Педурару).
Официјално, митрополитот своето барање го образложил со возраста и нарушената здравствена состојба. Сепак, неговото ненадејно пензионирање, како и одлуката на Синодот да го лиши не само од административната власт, туку и од правото на пастирска служба и богослужение, во медиумите отворија прашања дали станува збор за пензионирање или за фактичка смена.
Случајот доби дополнителна тежина по појавувањето во романски и молдавски медиуми на компромитирачка видеоснимка од сексуална содржина, за која дел од медиумите тврдат дека го прикажува токму митрополитот Петар. Овие тврдења не се потврдени со независна проверка.
Во јавноста повторно беа отворени и наводи од претходните години. Според текстот што го анализира случајот, уште во 2014 година одредени свештеници и верници на Бесарабиската митрополија му се обратиле на Синодот на Романската црква со обвинувања за сексуално насилство против митрополитот Петар. Во 2008 година, пак, 44 свештеници го обвиниле за „авторитаризам, деспотизам и несоодветно управување со финансиите“.
Митрополијата меѓу Букурешт и Москва
Случајот има поширока политичка и црковна димензија поради позицијата на Бесарабиската митрополија во молдавскиот црковен простор.
Романската црква преку Бесарабиската митрополија повеќе од три децении ја шири својата црковна структура во Молдавија, додека Православната црква на Молдавија, која е под јурисдикција на Московската патријаршија, и понатаму останува бројно поголема.
Според податоците наведени во анализата, Бесарабиската митрополија има околу 280 парохии, додека Православната црква на Молдавија има околу 1.200.
Токму поради тоа, промените во раководството на Бесарабиската митрополија се толкуваат и низ пошироката геополитичка борба меѓу Романија и Русија за влијание во Молдавија.
„Руска трага“ во скандалот?
По објавувањето на снимката и пензионирањето на митрополитот Петар, во дел од медиумите блиски до пророманските и прозападните кругови се појави тезата дека зад скандалот би можеле да стојат руските разузнавачки служби.
Според ова толкување, скандалот би можел да има цел да ја ослаби Бесарабиската митрополија и да го запре нејзиното ширење на сметка на Православната црква на Молдавија.
Сепак, станува збор за медиумски тврдења и шпекулации, а не за докажан факт.
Украински модел за Молдавија?
Во анализата се изнесува и уште една теза – дека пензионирањето на митрополитот Петар може да биде дел од поширока „контролирана смена“ и реорганизација на Бесарабиската митрополија.
Според ова сценарио, наместо целосно преземање на молдавскиот црковен простор од страна на Романската црква, во иднина би можело да се оди кон формирање нова православна структура во Молдавија, со автокефален статус доделен од Вселенската патријаршија.
Таквата структура, според анализата, би можела да биде создадена со спојување на Бесарабиската митрополија со делови од Православната црква на Молдавија кои би се одвоиле од Московската патријаршија.
Како пример се посочува украинскиот модел и формирањето на Православната црква на Украина.
Во прилог на тезата за можна промена на молдавскиот црковен модел се посочуваат и неодамнешните контакти меѓу молдавските власти и Вселенската патријаршија.
Според анализата, молдавската претседателка Маја Санду за првпат во својот советнички тим има советник задолжен за односи со верските заедници, Јон Мокану.
Во исто време, советникот на Санду за европски интеграции, Нико Попеску, престојувал во Фанар и разговарал со Вселенскиот патријарх Вартоломеј, наводно, за „Европа и христијанските вредности“.
Засега нема потврда дека овие контакти се дел од конкретен план за создавање нова православна структура во Молдавија.
