Со години Српската православна црква не излегува од кругот на тешки обвиненија кои секоја одговорна институција одамна би ја принудиле на длабока, болна и јавна катарза. Наместо тоа, јавноста сведочи за нешто друго: ѕид на молк, затворени кругови на моќ и чувство дека скандалите не се решаваат – туку се туркаат под тепих.
Пишува: Бојан Јовановиќ (за salines.ba)
Обвиненијата што со години се појавуваат не се мали ниту безначајни. Се зборува за криминал, за воени злосторства, за сексуално злоставување и педофилија. Уште потресно е уверувањето кое сè почесто се слуша меѓу луѓето: дека во таа структура речиси никој поврзан со такви афери не е навистина казнет, туку неретко ја продолжил својата кариера, понекогаш дури и награден со повисока позиција.
Во последните денови јавноста ја потресе информацијата дека во Словенија е покрената кривична постапка против патријархот поради обвиненија поврзани со притисок врз свештеник кој не сакал да прикрие можно кривично дело во рамките на црковните структури. Ако се покаже дека тие тврдења се точни, станува збор за случај што длабоко ја потресува самата срж на црковниот авторитет.
Истовремено во јавноста протекоа записници во кои се споменуваат обвиненија против викарниот епископ на патријархот за сексуално злоставување малолетник во манастирот Прохор Пчињски. Таквите обвиненија ја замрзнуваат крвта во вените, бидејќи се однесуваат на деца и на довербата што родителите и верниците ја вложуваат во верските институции.
Кога на тоа ќе се додадат и долгогодишните приказни за други афери – вклучително и наводи за поврзаност со криминални мрежи и трговија со дрога за кои зборувале поединечни сведоци – сликата станува уште помрачна. Проблемот не е само во обвиненијата. Проблемот е во впечатокот дека системот кој би требало да биде морален компас на општеството не покажува ни минимум самопрочистување.
Црква која проповеда покајание и вистина не може истовремено да живее зад затворени врати и да очекува да ѝ се верува на збор. Довербата не се бара – таа се заслужува. А се заслужува со вистина, транспарентност и подготвеност одговорните да се соочат со последиците, без оглед на титулите и позициите.
Затоа прашањето повеќе не е само што се случило во поединечните случаи. Прашањето е дали конечно ќе се отворат вратите на вистината. Дали ќе престане заштитата на моќниците и ќе започне заштитата на жртвите.
Зашто секоја институција што молчи пред злосторството – станува негов соучесник.
Време е ѕидот на молкот да се урне. Време е за вистина, за одговорност и за правда. Без тоа, секоја нова афера само ќе ги потврдува најлошите сомнежи и дополнително ќе ја поткопува верата на луѓето во институцијата која би требало да биде симбол на совеста, а не место на страв.
