Епархијата рашко-призренска предупредува: Новиот закон на Косово не смее да ги ограничи правата на СПЦ

Date:

Share post:

Епархијата рашко-призренска на СПЦ изрази сериозна загриженост поради предлог-законот за Централен инспекторат за културно наследство, кој на 20 ноември беше усвоен во прво читање во Собранието на Косово. СПЦ предупредува дека новите инспекциски овластувања би можеле да ги заобиколат постојните законски механизми за заштита на нејзините цркви и манастири.

Во соопштението објавено на 21 ноември, Епархијата наведува дека Српската православна црква не била консултирана во текот на подготовката на законскиот предлог, со кој се предвидува формирање централен инспекторат во рамките на Министерството за култура.

Според предложените одредби, новата институција би добила проширени овластувања за надзор над работите на културните добра, можност да ги запира градежните активности и да ја проверува законитоста на интервенциите во заштитените подрачја.

Од Епархијата не го оспоруваат потребниот стручен надзор над културното наследство, вклучително и над црквите и манастирите, но предупредуваат дека новите овластувања би можеле да се користат за заобиколување на постојната законска заштита на СПЦ.

Особено се посочува Законот за специјалните заштитени зони, кој предвидува дека за одредени интервенции општините мора да побараат согласност од Црквата. Доколку не се постигне договор, прашањето се упатува до Советот за спроведување и надгледување, во кој учествуваат Европската Унија, ОБСЕ, две косовски министерства и СПЦ.

Епархијата забележува дека во новиот законски предлог воопшто не се споменуваат ниту овој закон ниту Советот, што, според неа, отвора можност за одлучување за прашања поврзани со црковните светилишта од страна на институција која нема такви непосредни надлежности според постојната законска рамка.

Во соопштението се нагласува дека евентуалното еднострано запирање на неопходните поправки или забраната за изведување работи може да има сериозни последици за монашките заедници кои живеат во манастирите.

Иако предлог-законот не предвидува промена на сопственоста, СПЦ смета дека со новите овластувања би можело да ѝ биде ограничено правото навремено да ги одржува, обновува и користи своите цркви и манастири согласно нивната намена.

Епархијата се повикува и на извештајот на Европската комисија за Косово од 4 ноември 2026 година, во кој, како што наведува, се констатира дека недоследното толкување на прописите веќе довело до прекршувања на Законот за специјалните заштитени зони.

Европската комисија, според соопштението, повикува на целосно правно регулирање на заштитата на Црквата врз основа на Ахтисариевиот план и договорот од 2023 година, како и на целосно функционирање на Советот за спроведување и надгледување.

Посебно се издвојува и забелешката на Европската комисија дека употребата на нецелосното име на Црквата и одредени постапки поврзани со нејзините светилишта се доживуваат како негирање на нејзиниот идентитет и доведување во прашање на нејзиното верско и културно наследство.

Поради тоа, Епархијата бара пред конечното усвојување на законот да бидат направени дополнителни консултации или во текстот да се внесе јасна одредба со која ќе се гарантира дека инспекциските мерки нема да ги ограничуваат веќе загарантираните права на Црквата и нема да ја заобиколуваат улогата на Советот за спроведување и надгледување.

„Секој закон што ги штити нашите светилишта мора да го почитува и правото на Црквата да се грижи за нив, како и слободата и непречениот живот на оние што во нив живеат, служат и му се молат на Бога“, се наведува во соопштението на Епархијата рашко-призренска.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

spot_img