Србија му додели државјанство на украинскиот милијардер и поранешен пратеник Вадим Новински, кој е и ѓакон на Украинската православна црква и е под украински санкции, а украинските власти го гонат под сомнение за државна измама.
Одлуката е донесена на седницата на српската влада на 24 септември, а ја потпишал премиерот Ѓуро Мацут. Решението било објавено следниот ден во „Службен гласник“.
Она што особено го отвора прашањето за причините за натурализацијата е фактот што Новински не го добил српското државјанство по редовната постапка. Во решението е применет член 19 од српскиот Закон за државјанство, кој овозможува странец да биде примен во српско државјанство кога Владата ќе оцени дека тоа е „во интерес на Република Србија“.
Српската влада и Министерството за внатрешни работи досега не објасниле што точно претставува државниот интерес поради кој Новински го добил државјанството. Радио Слободна Европа наведува дека до објавувањето на нивниот текст не добиле одговор на поставените прашања.
Вадим Новински е роден во 1963 година во Стара Руса, Русија, а во Украина изгради значително деловно богатство. Тој е основач на групацијата Smart Holding, со интереси во металургијата, рударството, енергетиката, бродоградбата и земјоделството.
Според проценката на Forbes цитирана од N1, неговото богатство во 2026 година изнесува околу 1,2 милијарди долари. Новински беше и пратеник во украинската Врховна рада од 2013 до 2022 година.
Покрај деловната и политичката кариера, Новински е ѓакон на Украинската православна црква и долгогодишен нејзин финансиер. Тој е познат по спротивставувањето на создавањето на Православната црква на Украина и по поддршката за УПЦ во спорот со украинските власти.
Украинските власти го обвинуваат Новински за активности во корист на Русија. Тој е под украински санкции, а против него е поведена постапка за државна измама. Новински ги отфрла обвиненијата и тврди дека постапките против него се поврзани со неговата поддршка за Украинската православна црква.
По почетокот на руската инвазија во 2022 година, Новински ја напушти Украина и во последните години претежно престојува во странство.
СПЦ како можен иницијатор?
Посебно внимание предизвикува информацијата на украинскиот портал „Европска правда“ дека формален иницијатор за доделувањето на српското државјанство на Новински била Српската православна црква.
Ова тврдење засега не е официјално потврдено од српските власти. „Европска правда“ се повикува на свои извори, додека српската влада досега не објаснила дали одлуката е поврзана со деловната, верската или друга активност на Новински.
Фактот што е применета посебната постапка е значаен и од правен аспект: според РСЕ, со неа се избегнуваат дел од условите што важат при редовната натурализација, вклучително и претходното откажување од постојното државјанство. Во решението Новински и понатаму е наведен како државјанин на Украина.
