Руската православна црква во времето на Владимир Путин сè повеќе се поврзува со државната идеологија и со оправдувањето на војната, оценува рускиот теолог и публицист Андреј Кураев во интервју за „Инсајдер Live“.
Кураев особено остро ја критикува улогата на патријархот Кирил, тврдејќи дека тој настојува да се постави како „национален фирер“ и дека авторитетот на патријархот во црковниот систем се претставува како речиси непосреден Божји авторитет.
Според Кураев, токму ваквата поставеност овозможува државните и воените наративи да добијат религиозна легитимација.
„Култ на смртта“ во име на војната
Еден од најострите делови од интервјуто се однесува на начинот на кој Руската православна црква зборува за загинувањето во војната.
Кураев тврди дека во руското црковно опкружување активно се пропагира идејата дека смртта во јуриш може да ги „прости“ претходните гревови на човекот.
Тој смета дека на тој начин се создава специфичен религиозен „култ на смртта“, во кој загинувањето на бојното поле се претставува како форма на духовно искупување.
Овие оценки Кураев ги поврзува со пошироката милитаризација на црковниот дискурс и со тесното приближување меѓу Московската патријаршија и руската држава.
Кураев посебно се осврнува на Главниот храм на Вооружените сили на Руската Федерација, познат и како Главен воен храм, кој според него претставува симбол на спојувањето на религијата, државната идеологија и воената моќ.
Тој го опишува како „идеолошки објект“ без вистинска парохиска заедница, во кој се концентрирани различни милитаристички и државни симболи.
Како примери ги наведува архитектонските и декоративните елементи поврзани со воената симболика, како и советското и империјалното наследство.
Кураев во тој контекст говори и за присуство на елементи што ги оценува како пагански, посочувајќи ја куполата и одредени детали во ентериерот, меѓу кои и свеќниците изработени во форма на куршуми.
Литиите и моштите како „магиско“ влијание врз војната
Критика има и за масовните литији и пренесувањето на мошти во Русија во услови на војна.
Кураев овие активности ги толкува како обид по „магиски“ пат да се влијае врз текот на воените дејствија.
Според него, таквите практики ја поместуваат границата меѓу религиозниот обред и обидот преку сакрални предмети и ритуали да се обезбеди поволен исход на бојното поле.
Кураев смета дека тесната поврзаност меѓу Московската патријаршија и руската државна власт не е исклучиво производ на актуелниот политички систем.
„Апсолутната лојалност кон државата и поддршката на империјалната идеологија“ тој ги опишува како „константа“ во историјата на Руската православна црква.
Во неговата интерпретација, затоа односот меѓу црковната структура и политичката власт треба да се гледа пошироко од актуелната поддршка за политиките на Владимир Путин.
Рускиот теолог во интервјуто се осврнува и на можноста за промена на политичкиот систем во Русија.
Според него, евентуална промена на владејачкиот режим не би морала да доведе до суштинско преиспитување на однесувањето на црковното раководство.
Тој оценува дека црковните функционери би можеле релативно лесно да се приспособат на новите политички околности, без, како што тврди, да следи внатрешно покајание или процес на самоочистување.
