Одамна не сум пишал на црквена тема, не беа нешто интересни ова црковнициве. Истите финти повремено, досадна работа. Сем ПетриЧ ќе раздуваше по некој од колегите си, чиниш станува збор за непомирени фракции, па мора да им се расипе публицитет. А вели Библијата: „Едно да сме…“ Како што и вели: „Кој разделува, тој пријател е на ѓаволот“. Според надимакот, де.
Пишува: А.Е.
Неисе, се јави, за првпат – што е така, така е, со анализа за црковна проблематика еден од најстандардните политички аналитичари на нашево поднебје. За воља на вистината и темата за која зборуеше и пишуеше, па и не е баш чисто црквена. Фрчко и има те како право и те како има знаење за теми кои задираат и во политика и во геополитика. Како правник, па и политиколог, свесен е дека не може да пропушти еднен толку важен аспект на тоа што го „дроби“ на велико во своите анализи – влијанието на српски свет у Македонија. Очигледно тоа влијание се дешава прецизно одмерено, доволно дозирано, некојпат агресивно, повеќе од времето допадливо. Секако дека црковниот простор и те како е важен и секое влијание на туѓи интереси е непријателско за нашите македонцки интереси. Како правник анализира една состојба, која и најповршниот и најслабиот дипломиран правник би ја увидел. Состојба на посакуван статус кво, во кое нечии лудории, што природни, што намерни, ќе доведат до статус бетон! Состојба на овозможена пенетрација на назаден наратив и на националистички политики, на сметка на сопствените интереси.
Видете, не секогаш се согласувам лично со ставовите на Фрчко, ќе признаам ми се допаѓа неговиот мангуплук, освен кога го потценуе поширокиот публикум. Ама во овој случај има и те како право, нешто што одамна се труби од многу поелоквентни. Стана Македонија новото игралиште на српскиот национализам, не се заборава старата рана за изгубената Јужна Србија и Вардарска бановина. Цинично, нели? Па тие никогаш ова територија не сакале да ја наречат, ни барем како дел од подолг назив, со името Македонија. Ама Петре ПетриЧ пења фати да докаже како Србите ни го признале името Македонска. Ама се до реченицата во нивниот Томос: „новата сестринска Црква прашањето за својот официјален назив да го решава и да го реши по пат на непосреден братски дијалог со елинoфонските и ОСТАНАТИТЕ помесни Православни Цркви“.
Фрчко повика на елементи на српските и руските интереси во самата МПц, кои одработуваат за неуспехот на македонските интереси. И види, како по клише: не прозва никого по име и презиме, се појавија како печурки по дожд, доколенки во однос на подокажаниот по тежина на памет од нив: ПетриЧ, ТодорЧе Антички, последен и оној Вујаклија јузер – Глигориј. Гиии здоболе! Аууу, ама ги здоболе Фрчко. Неприметно, не го очекуваа, не од тој калибар. И сите како договорени: ние не сме тија за кои зборува, ама не у право. Наставничката отвори уста, се јавија сите по ред, во оној манир: тој што го виде вчера, не бев јас!
Земав малку да простудирам прашањето и не ми е јасно како може да се порекнува нечие право да доделува статус, кога тоа толку пати низ историјата се десило: тие на кои им дал, а кои сега го порекнуваат правото – зошто не му го вратат даденото? Или: ако некои од Црквите добиле пусулче од Царскиот град за својата аутокефалност, како сега кажуваат дека истиот нема право да даде на други?
Еден од нив дури напишал: „Во претсоборскиот процес е утврдена постапка за доделување томос (одлука) за автокефалност на црковно автономен регион, во подготвителниот период за одржувањето на сеправославниот собор во Крит, во 2016 год. Претсоборскиот процес е иницијатива за донесување закони потребни за одржување на Сеправославен собор во Крит (веќе одржан, но е ништовен), од закононодавно–правни комисии (Сеправославни комисии – Комисии)… Формално‒правно, односно според управно процесно право, надлежност (право) за доделување автокефалност има Сеправославниот Собор“.
Убав, ај да те прашам две-три нешта:
Под еден: Кој Собор ги има потврдено / доделено аутокефалиите на Руска, Српска, Бугарска, Романска, Бугарска и сите други цркви?
Под два: Од кога, бе, тоа донесените одлуки на комисии (читај предлози), кои не поминале на пленарка со мнозинство гласови, влегуваат во правниот промет? Да ти подобјаснам онака без Вујаклија: кога во Собрание на РМ, заседава Комисија за буџет и усвојува предлог на Влада, а тоа не се става воопшто на дневен ред на собраниска седница, дали буџетот е усвоен? Колку што се запознав – темата за аутокефалија воопшто не дошла на соборот во Крит. Не е донесена од крајната инстанца.
И, друго: кажуваш соборот во Крит е „веќе одржан, но и ништовен“, како тогаш Претсоборскиот процес, чие постоење има смисла само поради самиот собор, значи кој е иницијатива за донесување закони потребни за одржување на Сеправославен собор во Крит е штовен, односно е валиден?
И, трето: ако прашањето за аутокефалија беше ставено на дневен ред на соборот и беше усвоено, потпишано од учесниците, дали тогаш ќе беше прифатено од неучесниците на Крит (читај Русите)!? Ако беше прифатено – дали ќе беше правно оправдано тој што го негира (минира) соборот во целост, да ги прифати неговите одлуки?
Разбрав од истражувањето и следно: во предсоборските иницијативи никогаш не е порекнато правото на Васеленската патријаршија да дава документ за аутокефалија. Запнато е договарањето во терминологијата (класика у Православље): дали да биде потпишува со сопотпишуваат или само потпишуваат! Па дур се расправале и како да се наредат потписите.
Е сега малку повеќе лаички, повикувам на логика, имајќи го за потпора македонското кон ЕУ искуство: дали бре луѓе навистина сакате и повикувате да се прифати предлогот на предсоборските комисии да се прогласува аутокефалија со консензус – да оди на сеправославно усогласување? Ееее, дур тогаш ќе се добие аутокефалност. Секогаш ќе има еден, нека ми простат од ЛБГТ заедницата, што нема да сака, што ќе биде против. И, оп – нема документче, работата закочена. На, пример Бугариве нема да се согласат за употребата на Охрид. Па и Србиве, сфаќаат тие со акал, многу јасно зошто сега ни намигнаа, но и си се иземаа за во иднина: „(СПЦ) ќе го потпише соодветниот Томос и ќе им го достави на сите сестрински автокефални Цркви на усвојување, бидејќи Српската Православна Црква не е единствениот фактор на автокефалијата, туку тоа е полнотата на Православната Црква, поради што е потребна и рецепција од страна на другите Православни Цркви“. Значи аутокефалија – АШ!, се до полна „рецепција“. Значи од сите ќе добиеме Томоси. Цела колекција ќе си имаме, јупиии!
Не е тешко да се сфати, можеби е време некој да смени терапија. И колку е очевидно зошто конкретно Русите, па и Србите навиваат за овој модел: ем не сакаат нови Цркви, зашто во тоа има првенствено материјал за цепкање на нивните територии (Украина, Белорусија, бивши Руски мир, Македонија, Црна Гора, Босна…), ем сакаат општ хаос по однос на прерогативите на Васеленската, очевидно некој аздисал за моќ.
П.С. Во меѓувреме Глигориј стана славен (да се чуди чоек по што?) и во светски рамки. Официјалниот руски пропаганден партал Сајуз православних журналистов ја објави неговата „анализа“ со наслов: „Охридски јерарх го оспорува правото на Фанар самостојно да дава автокефалија“. Да, секогаш се брои сојузникот, Русите никогаш не пропуштаат и да го прослават јавно и тоа на светска сцена. Во случајов тој е наречен „Охридски“, и јерарх на “Охридската архиепископија“.
Уште нешто до митрополитот:
Во српскиот Томос пишува: „Со голема радост ја прифати одлуката на Неговото Блаженство Архиепископот охридски господин Стефан и околу него собраниот Свет Архиерејски Синод, со која се прифаќа општопризнатиот канонски статус на епархиите на Српската Православна Црква во Северна Македонија, доделен во 1959 година, а тоа е статус на најширока можна автономија, односно полна внатрешна самостојност, и, бидејќи со тоа се отстранети сите причини за прекин на литургиското и канонското општење, предизвикан со едностраното прогласување на нивната автокефалност под името „Македонска Православна Црква“ во 1967 година“.
А вие, Глигориј, во вашиот промотивен говор сакавте со полни гради да не убедите: „Одговорноста за моето епископство е категоричкиот императив, целосно поврзан со Одлуката од III Црковно народен собор, којашто е содржана во Преамбулата на Уставот на МПЦ‒ОА… Одредбите од Преамбулата… на свечен начин го востановуваат историско‒канонско „верују“ на МПЦ‒ОА, каде што е посебно изразена волјата на клирот и народот. Оттука, за нас Преамбулата е надуставна норма којашто секогаш има важност, и има полноправна сила… Ќе настојуваме да се санкционираат сите вонинституционални и противуставни дејствија, што се однесува до неуставното постапување, при кршење на одредбите од Преамбулата, без разлика од каде доаѓаат“. Како с’к ќе ву објасниш на народ, Владиче дека ед’н пут е овакој друг пут е друго? Браниш га Собор од 1967 као все и всја, а не ги избиваш тија у СПц што ти га урнисует и прогласует за „едностран“? Прогласуеш га српски Томос за валидан, а те порекнуе. Шу праиме сега?
