Веста за размена на коски за реликвии е централна тема и во грчката јавност. Еве еден грчки поглед на приказната.
Историското прашање за Серес, отворено 109 години, сега од барање преминува во враќање. Грција и Бугарија постигнаа договор за 48 реликвии кои потекнуваат од манастирот „Панагија Икосифиниса“, манастирот „Свети Јован Крстител“ во Серес и Митрополијата Серес и Нигрита, а биле пренесени во Софија во 1917 година.
Развојот има особено значење за Серес, бидејќи станува збор за барање кое останало отворено со децении и во последниот период стигна до највисоко политичко ниво, со личен ангажман на премиерот Кирјакос Мицотакис.
Меморандумот за разбирање на 29 септември 2026 година, го потпишаа министрите за култура на Грција и Бугарија, Лина Мендони и Евтим Милошев, за заемно „депонирање“ на реликвии од историско значење за двете земји.
Според Министерството за култура, 48-те реликвии биле пренесени во Софија во 1917 година, за време на Првата светска војна, и биле изложувани или чувани во Националниот историски музеј на Бугарија.
Случајот во кабинетот на премиерот
Клучна точка во последната фаза од напорите била средбата на митрополитот на Серес и Нигрита Теолог со премиерот Кирјакос Мицотакис во кабинетот на премиерот, на 29 мај 2026 година.
Митрополитот пред премиерот го поставил долгогодишното барање за враќање на реликвиите на Сереската црква, барајќи помош од државата за решавање на прашањето кое останало отворено со генерации.
На средбата учествувал и Тасос Хаѕивасилиу, кој го поддржал напорот прашањето повторно да биде ставено на владината агенда.
Од тој момент, случајот бил поставен на највисоко политичко ниво. Денешниот договор сега бележи конкретен резултат во врска со барање кое со децении ги преокупирало Црквата и општеството на Серес.
Враќањето на реликвиите е долгогодишно барање на Митрополијата Серес и Нигрита и на локалното население.
Со децении прашањето останувало отворено, бидејќи делови од црковното и културното наследство на регионот се наоѓале надвор од Грција.
Денешниот договор поради тоа добива особена историска и симболична тежина. Не станува збор само за меѓудржавна размена на предмети, туку за враќање на предмети што се директно поврзани со црковниот и историскиот развој на Серес.
Што предвидува договорот
Во Грција се враќаат вкупно 48 реликвии кои потекнуваат од:
- манастирот „Панагија Икосифиниса“,
- манастирот „Свети Јован Крстител“ во Серес,
- Митрополијата Серес и Нигрита.
Од своја страна, Грција на Бугарија ќе ѝ ги предаде останките пронајдени во 1965 година во базиликата „Свети Ахилиј“ од страна на професорот Николаос Муцопулос, кои се идентификувани како останки на царот Самуил Бугарски, заедно со преостанатиот антрополошки материјал што бил пронајден во четирите саркофази на базиликата.
Останките во последните години биле чувани во Музејот на византиската култура во Солун.
Преговорите продолжуваат
Договорот не го затвора во целост прашањето за историските предмети од интерес за двете земји.
Двете страни се договориле да продолжат со преговорите за идентификување и вклучување во следен договор и на други историски предмети од взаемен интерес кои не се опфатени со актуелниот договор.
На 3 октомври во присуство на Мицотакис и Радев
Потпишувањето на соодветните протоколи ќе се одржи во сабота, 3 октомври 2026 година, во Музејот на византиската култура, во присуство на лидерите на двете земји, Кирјакос Мицотакис и Румен Радев.
Реликвиите ќе бидат изложени во музејот до 5 ноември 2026 година.
Потоа ќе бидат предадени, зависно од нивното потекло, на манастирот „Свети Јован Крстител“ во Серес, манастирот „Панагија Икосифиниса“ и Митрополијата Серес и Нигрита.
За Серес, станува збор за развој со особена историска тежина. По 109 години, реликвиите што биле однесени во 1917 година го започнуваат патот назад кон местото од кое потекнуваат.
Барање што траело повеќе децении сега добива конкретен исход, преку договор што е обликуван на највисоко ниво на грчко-бугарските односи.
Ако сакаш, можам и да го задржам преводот уште политературно-дословен, без никакво прилагодување на македонската терминологија.
