1969 г.: 16 декември. По иницијатива на митрополит Никодим (Ротов), Светиот Синод на Московската Патријаршија одлучи, во крајни случаи, да дозволи на католиците и старообредниците да ги примаат Светите Тајни на Православната црква: „Разгледани беа различни случаи, кога старообредници и католици се обраќаат кон Православната црква за извршување на Светите Тајни врз нив. Одлучено е – по редот на објаснувањето – да се објасни, дека во случаите, кога старообредници и католици се обраќаат кон Православната црква за извршување на светите Тајни врз нив, тоа не е забрането“ (Журнал на Московската патријаршија, 1970 г., бр. 1, стр. 5).
Оваа одлука предизвика остра критика, особено меѓу Грците на Света Гора. Архиепископ Василиј Кривошеин се сеќава: „…Успевав на сеправославни состаноци (како Се-православната комисија за дијалог со англиканците) да го заштитам доброто име и православието на Руската црква со следната аргументација: „Оваа синодална резолуција е предизвикана од целосно посебната положба на верниците и особено на католиците во Советскиот сојуз, каде, како што е познато, на илјади километри нема ниту една католичка црква или свештеник. Во такви случаи е дозволено да им се дава причест. Слична резолуција некогаш била прифатена од Константинополскиот синод и патријарх Јоаким II во 1878 г. во однос на Ерменците. [Треба да се забележи, дека конкордатот, склучен од император Николај I во 1847 г. со папата Григориј XVI, предвидува, дека Руската православна црква ќе ги извршува сите тајни и обреди за католиците, кои се обраќаат кон неа со такви молби, протерани за учество во полските востанија против Русија, ако живеат на места, каде нема католички цркви и католичко свештенство. Според смислата на овој конкордат и по упатство на императорот, Синодот потоа издава соодветна директива, задолжителна за православното руско свештенство, за да ги задоволи молбите на протераните католици, ако такви молби биле упатени од нив. —Ред.] Богословски ми е тешко да ја оправдам ваквата икономија (снисходење), но не можам да ги осудувам руските јерарси, кои живеат во современа Русија под овие тешки услови. Тие знаат подобро од нас што да прават.“
„Ваквата аргументација ги задоволи сите, дури и на Света Гора Атонска, но потоа сè беше уништено од Причествувањето на католиците во Рим од митрополит Никодим. „А таму, каква ‚пастирска икономија‘ го принуди да ги причести католиците, кога има толку многу католички цркви?“ – ме прашаа тие.
Единствениот одговор, кој можев да го дадам, беше: „Вашите јерарси постапуваат уште полошо, кога ги причествуваат сите безразборно“ — “Да, но тоа, дека Московската патријаршија – Руската православна црква, која ние толку ја почитувавме поради нејзината непоколебливост во православието, постапува на овој начин во лицето на митрополит Никодим – тоа нè шокира и длабоко нè растажува.“ Раскажав за оваа реакција на митрополит Никодим. Тој дури се налути: „И што од тоа, дека зборуваат разни работи на Атон. Атон не е автокефална црква!“ (Архиепископ Василиј Кривошеин, „Спомени“).
Во неговите спомени за Архиерејскиот собор од 1971 г., архиепископ Василиј (Кривошеин), опишувајќи ја средбата си со митрополит Пимен, идниот патријарх, вели: „Почнавме да зборуваме за римокатоличкиот свештеник од американската амбасада, отец Дионе. Заедно со друг гостин Американец тој беше на литургијата и во олтарот; не се причести, но му беше даден антидор со запивка. Токму во врска со тоа почнавме да зборуваме на масата за одлуката на Синодот од 16 декември 1969 г. да им се дозволи на католиците причестување во места, каде нема католички цркви или свештеници. – „Воопшто немаше потреба да се прифати оваа одлука“, забележа митрополит Пимен. „Каде што имаше потреба, на католиците ТАКА ИЛИ ИНАКУ ИМ БЕШЕ ДОЗВОЛЕНА причест. Така требаше да се остави прашањето, а не да се ОЗАКОНИ со ОФИЦИЈАЛНА синодална одлука; затоа што пред оваа ‚наредба‘ сè се правеше според пастирските размислувања. А сега се случуваат непријатности и вознемирувања.“ – „Секој толкува на свој начин кога и во кои случаи може да се дава причест на католиците“, одговорив јас. „Затоа што главниот недостаток на синодалната резолуција е недостатокот на јасност. За мене беше пријатно да забележам, дека во нашата црква причест не се даде на римокатоличкиот свештеник.“ – „И како е можно тоа!“, извика митрополит Пимен. „Тоа не се дава никаде, освен во специјални случаи, кога некој католик навистина нема каде да се причести.“ – „Ваше Преосвештенство, но дозволете ми“, одговорив јас, „како тогаш да се разбере тоа, дека кога видни римокатолички фигури, кои ја посетија Московската патријаршија, им беше целосно дозволено да се причестат, понекогаш дури и според нивниот свештенички чин, во одежди?“ Кажувајќи го тоа, го имав на ум дозволувањето до Причест на ректорот на Русикум, отец Маје, и на ректорот на Григоријанскиот универзитет во Рим во есента на 1969 г. во Киев од митрополит Филарет и во Тула од епископ Јувеналиј – да не зборуваме за причестувањето на католиците во Рим од митрополит Никодим приближно во исто време. – „Такви факти ми се непознати“, возрази митрополит Пимен. „Тоа не е возможно!“ Се разбира, во присуство на многу луѓе на масата не можев да наведам имиња, ниту сакав да „издавам“ за моите собраќа-јерарси и затоа замолкнав. Но за мене остана енигма дали митрополит Пимен навистина не знаел за овие факти на „взаемното општење во тајните“. Ако е така, тогаш тој не знае што се случува во современата Руска црква и многу работи се скриени од него, или пак просто дипломатски се преправаше дека е неинформиран, бидејќи нема сила да направи било што?
Позициите на митрополит Пимен во однос на односите со римокатолиците како целина беа потврди и попринципиелни од оние на митрополит Никодим; тоа ми остави впечаток.“ (…)
1971 г., 30 мај. Во Троице-Сергиевата лавра е отворен Архиерејскиот собор на Московската патријаршија. Меѓу 236-те членови на Соборот се 75 јерарси, вклучително 9 митрополити, 30 архиепископи и 36 епископи; 85 клирици и 78 мирјани. Гости на Помесниот собор беа претставници на православни автокефални цркви, инославни цркви и екуменски организации, меѓу кои: патријарх Николај VI Александриски, католикос-патријарх Ефрем II Грузијски, романскиот патријарх Јустинијан; архиепископ Макариј Кипарски, заменик-претседателот на Светиот синод на Бугарската црква митрополит Максим, митрополитите Василиј Варшавски и Доротеј Прашки, претставници на Константинополскиот патријарх, на Српската црква, на Американската митрополија; кардинал Вилебрандс и генералниот секретар на Светскиот совет на црквите Џ. К. Блејк. На Соборот митрополит Никодим (Ротов) изнесе извештај „Екуменската дејност на Руската православна црква“, во кој ја објасни одлуката на Светиот синод од 1969 г. за дозволување до причест на католици и старообредници на следниот начин: „Сметам за неопходно да ја забележам одлуката на Неговата Светост Патријарх Алексиј и Светиот Синод од 16 декември 1969 г., диктирана од пастирската грижа на нашата Црква за нејзините браќа во Христа, според која свештенството на Московската патријаршија доби дозвола да ја предава благодатта на светите Тајни на католици и старообредници во случаи на исклучителна духовна потреба за последните и при отсуство на нивни свештеници на место, бидејќи со нив имаме заедничка вера во однос на Тајните.
Слична одлука беше донесена во 1878 г., кога Константинополскиот синод им наложи како обврска на грчките православни свештеници да ги извршуваат Тајните за Ерменците таму, каде овие последните немаат цркви и свештеници“ (Журнал на Московската патријаршија, 1971 г., бр. 7, стр. 31).
Овој извештај на митрополит Никодим беше ОДОБРЕН од Соборот ЕДНОГЛАСНО. *Се смета дека во 1985 г. оваа одлука е укината, но во реалноста таа не е укината, туку е само „одложена“ – „до разрешувањето на ова прашање од Православната полнота“, според бројот на „Журнал на Московската патријаршија“ од септември 1986 г. – бел. прев.
Извор: Летопис на црковната историја [Chronicle of Ecclesiastical History], од монахот Бенјамин (Гомартели) од манастирот Света Троица, Џорданвил, Њујорк, (Holy Trinity Monastery, Jordanville, NY), кој припаѓа на Руската православна црква Задгранична (РПЦЗ / ROCOR).
Повторно прашање кон „баш православните“: Дали донесе ПОКАЈАНИЕ Руската црква како за самата одлука да влезе во евхаристиско заедништво со римокатолиците и расколниците, така и за очигледно многубројните случаи на такво заедништво? Апостолските правила на “пауза за ручек“ ли беа во тоа време, или беа во сила? Дали поради овие ФАКТИ НА ЕВХАРИСТИСКО ЗАЕДНИШТВО Руската црква отпадна од Православието и ако да – кога и на каков начин се повторно се соедини со него? Just for the record: сегашниот Московски патријарх Кирил е духовно чедо на митрополит Никодим Ротов и според руски богослови не бил далеку од мислата за канонизација на својот духовен наставник.
/Архимандрит Никанор (ФБ страна)
