Почетна Анализа Историскиот пат на православното талибанство во Русија – II дел
Историскиот пат на православното талибанство во Русија – II дел

Историскиот пат на православното талибанство во Русија – II дел

105
0

Продолжува од дел I

За време на владеењето на Никита Хрушчов, регрутирањето на свештенослужители во тајни агенти на КГБ се проширило и во пониските скалила на црковните структури. Во тој период не се регрутирале само епископи, туку и голем дел од редовното свештенство, мирјани – членови на „дваесетката“, олтарници, певци, чувари, чистачки итн.

Уште во 1922 година, во органите на ЧК, се одвивала тајна настава која поучувала како со метод на примка[1] и стап да се врбуваат православни свештенослужители, за да станат вечни робови на ЧК.

„Извештај на овластено лице од тајниот оддел на ВЧК, асистент за агентурата и информативната работа на свештеничкиот клир за 1921 година“.

  1. Да ги искористат за сопствени цели свештениците, особено оние што биле на важна позиција во црковниот живот како што се епископи, митрополити итн., принудувајќи ги, под страв од сурова казна, да им издаваат определени наредби на свештеничкиот клир, што ќе бидат во полза за ВЧК, пример: прекратување на забранетата кампања по повод декрети, затворање на манастири и т.н.
  2. Да се разјасни карактерот на одделни епископи и свештеници, за да се искористат нивните амбиции на различни начини, а притоа да се охрабрат нивните желби и намери.
  3. Регрутирањето на информатори сред свештеничкиот клир се претполага после одредено запознавање со духовниот свет и разјаснувањето на одредени црти на карактерот на секој учесник во култот во целина. Материјалите можат да се добијат на различни начини, но главно преку податоците добиени преку испрашување на поединците или преку лично запознавање со духовната средина.

Интересот за материјалните добра на оној кој треба да се регрутира за информатор од свештеничкиот клир е неопходен, при тоа паричните субвенции ќе придонесат тој човек да стане вечен роб на ЧК, плашејќи се да не се дислоцира од неговата функција. Во суштина методот е многу несигурен и може да се користи само ако субјектот за регрутирање е со слаб карактер и без волја.

Директивата на чекистите целосно започнала да се реализира во текот на 50те – 60те години. Тоа воопшто не било изненадувачко затоа што целата врховна хиерархија била создадена од рацете на господарите на ЧК. Овој процес особено се зацврстил со пристапувањето на РПЦ во Светскиот Црковен Совет, Христијанската мировна конференција и други организации од тој тип. Врбувањето на служителите на РПЦ зел толкав замав што веќе било тешко да се распознае каде се решавале религиозни, каде чекистки, а каде партиски проблеми. За големината на спојувањето на црковните и чекистките должности и конфронтации на РПЦ и КГБ со СССР, може да се види во извештаите зачувани во Централниот архив на КГБ.

Во јули 1983 година „во Ванкувер (Канада) на VI–иот Генерален собир во составот на верската делегација на СССР, која броела 120 лица, 47 од религиозните авторитети, свештеници и техничкиот персонал“ (Централен архив на КГБ) биле агенти на органите на КГБ (Централен архив на КГБ). Во јули 1984 година, во извештаите предадени од 4–от оддел за време на 5–иот управен одбор на КГБ се кажува: „Во Швајцарија на ЦК на Светскиот совет на црквите, во составот на делегацијата на Руската Православна Црква отпатувале агенти кои имале за задача да изберат за функцијата Генерален секретар на ССЦ кандидат што ќе биде прифатлив за нив. За функцијата бил избран Емилио Кастро, чиј избор покрај РПЦ, бил поддржан и од црквите на сите социјалистички земји“.

Во 1983 година јавно е објавено посланието на патријархот Пимен што било испратено до тогашниот претседател на САД, Роналд Реган, а каде што патријархот отворено ја напаѓа политиката на САД, а ја заштитува таа на СССР. Во архивите на КГБ постојат информации за тоа како се подготвувало тоа послание: „Преку агентите „Островски“ и „Кузнецов“, патријархот Пимен го подготви јавното писмо упатено до претседателот на САД, Роналд Реган. Писмото е објавено во весникот „Њујорк Тајмс“ и препечатено во рускиот весник „Известија“, од каде било испратено до нивни пријатели публицисти за да се постигне поширока публикација“.

Според податоците на официјалната парламентарна комисија на Врховниот совет на Руската федерација, главен центар на активностите на КГБ во СССР под црковното крило била христијанската мировна конференција, долги години предводена од патријархот Алексеј II (Ридигер) и одделот за надворешни црковни врски на Московската патријаршија (ОВЦВ). Агентот со псевдоним „Арамис“, кој работел како преведувач во КГБ, се покајал за својата работа и решил да раскаже за случувањата таму, така за „Аргументи и факти“ издание број 8, 1992 година, кажува дека сите соработници на ОВЦВ покрај тоа што биле активни во Московската управа на КГБ, работеле и во сите останати структури на КГБ.

Извештаи за тоа кога и каде одат странските државјани биле задолжителни. Извештаите се предавале во 5 примероци, од кои еден бил за бирото на претседателот на ОВЦВ (митрополитот Никодим, а подоцна митрополитот Јувеналиј), вториот извештај, во Советот за религии, кој во суштина бил филијалата на КГБ, а останатите примероци се предавале непосредно во КГБ. Основачот на ОВЦВ, митрополитот на Ленинград, Никодим (Ротов), уште во 1969 година ја создал практиката, предавањето на горенаведените извештаи во 5 примероци да биде врз своевидно богословско оправдување, во духот на она на Сергиј Староградски. Резултатот од 50–годишната изградба на социјализмот тој гледал во тоа дека во тој нов свет идеалите се отелотворуваат во реално битие, пренесени во светот преку „Воплотениот Логос“.

Целите и задачите на агентите од повисок ранг не биле ограничени само на клевети и лажни сведоштва. Така, во октомври 1969 година на седницата на христијанската мировна конференција, на делегацијата на Московската патријаршија и била дадена задача, да се искомпромитира функцијата на Генералниот секретар на ХМК, Ондре (државјанин на ЧССР, кој за време на настаните во 1968 година излегол со антисоветска изјава) и да се повлече од тоа место. Задачата очигледно била позитивно извршена, бидејќи „отците Звездониеви“ добиле уште една ѕвезда или почесно признание.

Постоеле и наредби од политичко – стратешки карактер: во рамките на заедничкиот план на Службата „А“ на ГПУ на КГБ на СССР за обезбедување на пријателско влијание од страна на Советскиот сојуз врз свештеничките кругови на Запад, преку водечка агентура на КГБ, која преку религиозни канали влијаела на друштвено – политичката криза низ земјите во Западна Европа (1981).

Но многу комплексната мисија на Московската патријаршија и „тежок крст“ – „комплет акции“, предводена од агентурата на КГБ, довела до спротивен резултат – се покажало дека во безизлезна ситуација не се земјите од Западна Европа, а самата Советска Унија.

Во исто време самите органи на КГБ биле многу загрижени за приоритетните интереси на својата крштеница – Московската патријаршија: „Во богословските установи на СССР, СФРЈ, ЧССР, НРБ и ПНР биле испратени агенти… Тие имале за задача пред свештенството на овие земји да ги презентираат информациите за хомогенските аспирации на Цариградскиот патријарх на штета на интересите на православните цркви, да воспостават контакти со свештенството и да ги откријат аспирациите на противникот (декември 1988 година). Постои фрагментирано дело, запишано на 4–та година од основањето на перестројката и половина година од празнувањето во чест од илјадалетието на покрстувањето на Русија, каде стои дека веќе не е лесно да се повлече линија каде завршуваат интересите на КГБ и каде започнуваат интересите на патријаршијата.

Постои уште една свежа епизода од соживотот на Московската патријаршија со КГБ. Во 2000 година, се појавува скандалозна информација за притвор, а потоа и судење, над разобличен агент на КГБ, полковникот во оставка од армијата на САД, Џорџ Трофимов, кој бил регрутиран од страна на неговиот духовник митрополитот од РПЦ, Иринеј Зуземел (со псевдоним „Икар“), кој бил главен на одделот во Виена и Цела Австрија. Шпионскиот материјал што го предал Трофимов бил оценет евтино – само 60 000 марки, но затоа пак добил висока државна награда – орденот „Црвено Знаме“. Додека пак митрополитот Иринеј (Икар), не добил орден „Црвено знаме на трудот“ (за разлика од многу свои колеги од архијерејскиот корпус: пример, патријарх Алексеј I бил наградуван 4 пати со орденот на трудот). Но за разлика од вистинскиот Икар, митрополитот Иринеј не загинал во тежок подвиг, тој мирно починал неколку години пред судењето на своето духовно чедо, полковникот Трофимов. Постои можност во архивата на КГБ да постои зачувана тајна со поучна цел: како архипастирот Зуземел успеал да регрутира јагне од своето стадо, а возможно и самото јагне – осудениот Трофимов, да ја исповеда таа важна државна тајна во своите затворенички мемоари. Тука се јавува обичното човечко љубопитство: со што успеал духовникот – регрутатор да го уценува? Со заплашување дека ќе ги открие тајните од исповедта или дека нема да му ги разреши гревовите? РПЦ, по однос на овој скандал останала во тишина.

Големите помагачи во борбата на КГБ со религијата

Свештениците, кои не сакале да соработуваат со тајната полиција, но и не се занимавале со политика воопшто, биле репресирани токму поради тоа што сакале совесно да ги вршат своите пастирски обврски. Нај трогателен тука е примерот за отец Александар Мен, кој што долги години бил репресира, и вознемируван од своето црковно началство. Примерите за измачувани свештеници не се малку. Кога свештениците и мирјаните биле казнувани за својата голема религиска активност, Московската патријаршија не само што не се застапувала за нив пред сопствената власт, но и се оградувала од нив, во писмена форма ги отфрлала фактите за прогон на верата, и така им давала уште поголема сила на криминалните власти во прогонувањето на религијата и верните. Доволно значајна карактеристика била таа на архиереите на РПЦ, дадена од Советите за верски прашања до Советскиот совет на министри, во форма на извештај до ЦК на КПЦЦ во 1978 година.

Нај пожелни за комунистите биле оние архиереи кои не само со зборови туку и на дело ја потврдувале својата лојалност и својот патриотизам кон социјалистичкото општество. Тие се духовници кои „реално“ сфаќаат дека државата не е заинтересирана за исправување на улогата на религијата и црквата во општеството и разбирајќи го тоа, не пројавуваат посебна активност за проширување на православието меѓу населението. Како такви следбеници на комунистите се: Патријархот Пимен, Талинскиот митрополит Алексеј (идниот патријарх Алексеј II), Тулски Митрополит Јувеналиј (подоцна митрополит Крутитски и Коломенски), Харковскиот архиепископ Никодим… Затоа, не е чудно што нелегалното апсење, лишувањето од државјанство и протерувањето на Александар Солженицин, големиот руски писател, во 1974 година, митрополитот Алексиј (Ридигер) ја нарекол оваа акција на советската влада како многу „хумана“, и имено по таа изјава Алексиј го сменил Пимен како патријарх на „цела Русија“.

Во 1974 година, Алексеј Ридигер, кој го предводи студискиот комитет на РПЦ, по сопствена иницијатива добил согласност од Советот на религии за воведување на нови „теолошки“ дисциплини во неговата подредена духовна семинарија:

«Воспитување на паствата во духот на љубовта кон Татковината, советски патриотизам, чесен, искрен став кон трудот за доброто на татковината – задача на православниот пастир и која е оваа советска татковина, кој е советскиот државјанин».

Постои уште едно импресивно именување на лекциите што се читаат во духовните семинарии и на духовен начин се сврзани со патријархот Алексеј Ридигер:

«В.И.Ленин и културната револуција», «Комунистичкиот морал за односот кон труд и социјалистичка сопственост», «Воспитанието на новиот човек – најважната задача на комунистичката преродба».

Советот за верските прашања при Министерскиот совет на СССР во 1975 година, искрено «радувал» за тоа дека благодарение на завршената работа на патријарх Алексеј, се појавила „можност да се влијае на идните следбеници на култот во правилна насока за рускиот народ, да ги прошират своите теоретски и практични знаења во материјалистички дух. И ова ќе ги поткопа религиозно-мистичните идеали на идниот пастир; може да доведе до… разбирање на сопствената бескорисност како култен следбеник“. За таквиот труд еден орден на трудот „Црвено Знаме“ не е доволен! Така и после „знакот за почит“ следи почесна диплома од КГБ (која всушност, во 1988, ја добил архиерејот со псевдоним „Дроздов“ за особена активна оперативно-истражувачка дејност).

Еден од малкуте останати е постар другар, (денес) раководител на Украинската Православна Црква во составот на Сталинската Московска патријаршија митрополитот Владимир (Сабодан). На состанокот во Советот за верски прашања на Советскиот совет на 23 декември 1974 година Владимир Сабодан, поранешен ректор на духовната академија и богословија, рече:

„Знаете дека во редовите на нашите студенти се уште има неколку адолесценти со негативни погледи за земниот живот, воспитани од страна на нивните фанатични баби и родители. Тие погледи и тие сфаќања треба да бидат скршени. Не загрижува фактот дека во редовите на апсолутистите – денешните свештенослужители, уште многу народ е со назадни дури и непријателски погледи, кои вешто се кријат и се разоткриваат само во нашиот круг“.

Тие пастири кои и покрај, началството, не посакале да ја разберат сопствената бесмисленост и се осмелија да ги откријат своите не материјалистички, но верски верувања, биле „скршени“ од патријархот и од митрополитите, така што биле испраќани во оддалечени рурални парохии, дури и апсени без право да служат и проповедаат. Оние што имале храброст да ја откријат својата вера во Бога во пошироките кругови, биле приведувани и испрашувани, им се заканувале и ги заплашувале и нивните семејства, а на крај биле испраќани по затворите и логорите.

Како пример можеме да го земеме случајот на верниот мирјанин Александар Огородников, на кој органите на КГБ му инспирирале бракоразводен процес! Московската патријаршија отсекогаш се одрекувала од нелојалните кон комунистичкиот материјализам и ги осудувала со прогонство.

***

Откако во 1988 година генералниот секретар на советската комунистичка партија КПСС, М.С. Горбачов им заповедал на членовите на Митрополит бирото, да се заземат за морална преродба на редовниот состав на социјалистичкиот камп, на идеолозите во митри им се наложило под итно да се прегрупираат. Во 1990 година на Помесниот собор на РПЦ со тајно гласање за патријарх на цела Русија бил избран Алексеј Михајлович Ридгер, при што повторно бил нарушен канонскиот ред, установен на Помесниот собор во 1917-1918 година. Членовите на соборот се исплашиле да му се доверат на Бога, „кој гледа не така како човек… не на лицето, туку на срцето“ (2 Царства, 16 гл.) за Русија судбоносно дело. Затоа епископот сам избрал началник помеѓу двајца борци со заостанати и непријателски ставови: митрополит Алексеј (Ридигер) и Владимир (Сабодан), кои воспитале не само една генерација на советски пастири во духот на ленинистичкиот морал и социјалистичките односи кон сопственоста. Митрополитот Алексеј, кој бил наградуван со повеќе ордени, почесни признанија и дипломи, извојувал законска победа.

Веќе во октомври 1990 година биле признати сојузните и руските закони за слобода на религијата, со што црквата добива право на правно лице и неограничена слобода како на религиозно-просветителска, така и на издавачка, и производствено-економска активност.

Која е ползата што ја имала Московската патријаршија од оваа слобода? Проблемот со официјалната социјална доктрина и проповед на црквата во општеството (мисионерската дејност), ја заинтересирал Московската патријаршија дури 4 години подоцна, по стекнувањето на законски права. Место мисионерката дејност тие биле заинтересирани само за материјалните добивки, и секако за масовно откривање на разрушените храмови и манастири, и покрај тоа што во нив немало верници, а и средства за реставрација – но важно било да бидат добиени од вистинските наследници на Руската Православна Црква – катакомбната, која била гонета од фанатичното раководство на КГБ и црквата на Синодалното Зарубежие (Руската православна Задгранична црква) – „Белата Црква“.

За четири и пол години на целосна, дури и неконтролирана слобода, Московската патријаршија ги насочила сите напори за подобрување на условите за живот на административниот врв на црковно управување, исто така се занимавала со масовно лобирање за секакви бенифиции за различни комерцијални и полукомерцијални структури, кои биле дел од „сенката“ на црковните апаратури. Московската патријаршија, синодалните оддели, членовите на синодот, се основачи и членови на бордовите или пак се акционери на сомнителни банки, трговски претпријатија за продажба на благородни метали, нафта, итн., а при тоа без да вложат ни копејка или пак да вложат симболична такса. Даночни олеснувања за верските организации, како излобирање за приватни бенифиции, специјални дозволи за извоз на нафта и други суровини – тоа е уделот на Московската патријаршија во сивиот бизнис. Но кога станува збор за финансирање на духовно образование, просветителство, доброволни цели, социјални услуги, телевизиски програми, тогаш печалбата од тој бизнис исчезнува без никаква трага и патријаршијата нема средства да ги реализира.

И така на Архиерејскиот собор оддржан во февруари 1997 година било објавено дека годишниот буџет на патријаршијата за време на 1993-94 година се состоел од околу 1 милион долари, а додека пак во 1995-96 година – 2 милиони долари. Но според официјални податоци, само од труењето на населението на Русија со махорка[2] – само од продажбата на безцарински увоз на тутун во 1995 година – ОВЦВ (Одделот за надворешни црковни врски) добил 75 милиони долари, а во 1996 година – 23 милиони долари. Од реализацијата на продажба на алкохол, Николо – Угрешскиот манастир (кој е директно подреден на Московскиот патријарх), добил 350 милиони долари. Фактот за тргување со одредена «хуманитарна помош» со трансфери на пари за «митрополитот на цигари» и тргувањето со алкохол, беше формално потврден на мое барање до обвинителството.

Цигарите сочинувале 42% од таканаречената „хуманитарна помош“, која бесрамно се продавала за профит. Откако привилегиите за сите видови на крадци биле укинати на 18 јули 1996 година, Владата на Руската Федерација на 12 септември 1996 година, со барање бр. VM-P2-3 / 1286, ги прекратила сите повластувања за трговците на Руската православна црква.

РАО «меѓународна економска соработка», во кое патријаршијата е главен основач, за време на 1994-95 година извезува 14,7 милиони тони нафта (прометот во 1996 година е 2 милијарди долари). Засега не се откриени други претпријатија што тргуваат со нафта, дијаманти и злато, а во кои е вмешана и Патријаршијата. Дијамантските ѕвезди на црквата – агентите „Адамант“ не се загрижени во однос на тргувањето со дијаманти. На пример, „АРТГЕММА“ која е контролирана од ОВЦВ на Московската патријаршија, добила само за 1994 година од «Росдрагмет», дијаманти за преработка и продажба во вредност од 6 милиони долари.

Разгледувајќи го прашањето за сомнителните активности на РПЦ, весникот «Московски Ведомости» (№ 25 од 2000г.), пишува «колку поголемо е во последните години политичкото значење на црквата и нејзиниот глава … толку таа активно се занимава со економијата…» на територијата на ЗНД (Заедница на независни држави) црквата се претвора во џиновска офшор компанија со неконтролирани парични приливи. Парадоксално, но благосостојбата на РПЦ директно не зависи ниту од количеството мирјани, ниту од количеството приходи (ова е потврдено од астрономска големина на таинствениот доход на РПЦ).

Сè ново што се обидува да се пробие низ бетонската плоча на сталинско-брежневската хиерархија, бидува подложено на прогони. На пример, свештениците Александар Борисов и Георги Кочетков успеале да свртат кон Бога по неколку илјади лица, при тоа главно млади, и оп, веднаш – декрет на патријархот, отец Георгиј да биде преместен во мал храм, каде неговата општина всушност не може да се меша. Притоа црквата има различен пристап кон црковни екстремисти, антисемити, луѓе кои имаат тенденција да ја негираат слободата на изборот и склони кон насилство во верата. До степен до кој патријаршијата и нејзините службеници не можат да кажат ништо позитивно за современото општество, целата нивна “проповед” се сведува на повикот: да се „забрани“, „протера“, „проколне“ секој што не е истомисленик, и се тоа со помош на државното насилие кое се повеќе и повеќе станува популарно.

Во 1994-95 Московската патријаршија склучила речиси тајни договори со сите структури на моќ: Министерството за одбрана, Министерството за внатрешни работи на Руската Федерација, Граничните трупи, па дури и Сојузната влада и Агенцијата за комуникации. Зошто бил потребен овој договор со таква егзотична организација како „владина комуникација“? Факт е дека на тој начин патријархот има директна врска со претседателот, а исто така и „вертушките“ (АТС-1 и АТС-2).[3]

Веројатно целиот епископски корпус сака да се поврзе со телефонско номенклатурните богатства, а најмногу поради можноста да ги прислушкува своите духовни браќа. Договорот со ФСБ, нема потреба да се прекине, зошто сите агенти на КГБ на СССР преминувајќи во функција на архиереи на патријаршијата или останале на таа црковна должност или пак биле унапредени на повисока функција. Затоа локалните власти и полицијата ги попречуваат канонските структури на Вистинската православна црква, Руската православна слободна црква и други признанија. Значи, „вечните службеници“ се повеќе бараат надворешна доминација над обичните Руси.

Меѓу свештенството, чекистите во панагии, сакале да го видат во бесмислени ситуации, да се произведат „православни шамани“, секакви суеверија, ниво еднакво на селски жител од 19 век. На 5ти мај 1995 година во храмот „Всех скорбящих радост“ (Радост за сите ужалени), во центарот на Москва, свештеникот Олег Станеев заедно со благо карактерниот отец Борис Гузнаков, спроведоа средновековна акција „протерување на духовите“ и за таа цел во дворот (на храмот) имало „чин на очистување со оган“, познат како дел од активностите на католичката инквизиција. На клада отец Олег запалил неправославна литература. Чинот на очистување со оган можел да го види секој граѓанин на земјата, зошто бил јавно емитуван.

Дополнително, антисемитизмот и черносотничеството[4] на постојаниот член на Светиот Синод на Санкт Петерсбург, митрополитот Јоан растел, тој повикал на етничко чистење во системот на државните институции, што потсетувало на Германија во 1933 година.

Цариградскиот патријарх Вартоломеј на 12 јули 1995 година му пишал на патријархот Алексеј II: „Мајката Црква“ на Константинопол со болка ја следеше седумдесет годишната Советска тиранија преку која беа извршени неканонски дејствија, мислејќи, дека сето тоа произлегува под диктат и принуда на хегемонистичките тактики на атеистичкиот режим, и бидејќи сочувствувам со вас, го осудувам тоа покровителство“. Но, денес, во обновена Русија, кога ги кажуваме зборовите на патријархот Вартоломеј, „Ветрот на Христовата слобода дувна одново и засекогаш“, „долготрајниот и наметнат соживот со овој режим ја спречува„ руската православна црква да го воспостави канонското соборно уредување и да биде вистинска Црква, способна да служи како морална потпора на луѓето.

Духовно не просветлија не било кој, ами славните православни талибани

Како во вселенското Православие, така во руското православие, се појавиле екстремните фаланги – „либерал-демократите“, од една страна, а нивните жестоки ривали конзервативните радикал-екстремисти, од друга, чиј концептуален водач била Санкт Петербуршкиот митрополит Јоан (Синчев).

Иако митрополитот починал во 1995 година, неговото дело живее и победува, имајќи ги за редовни приврзаници поголемиот дел од членовите на Синодот, важечките архијереји, парохиските свештеници, и поголемата маса од монашкиот корпус. Истовремено, не многубројните реформатори на Московската патријаршија се прогонувани: свештеникот Александар Мен е убиен, а неговите книги (со исклучок на неколку храмови) се забранети за продажба по храмовите, црковните продавници и трафиките. На широко познати се гонењата на отец Георгиј Кочетков и на неговото многубројно паство, кое се обидувало во својот парохиски живот да воведе минимални реформи – а најмногу богослужбите да се служат на руски јазик. Единствениот орган за пренесување на информации, кој условно може да се однесува на „умерено-либералниот“ правец е христијанскиот црковно – информативен јавен канал радио Софија кој исто така доби строго предупредување од патријархот Алексеј II: „Ние веруваме дека учествувањето на членови на клирот на РПЦ, на посочениот радио-канал „Софија“ е недопустливо, како спротивност на духот на православната вера“.

Моќното крило на фанатичките фундаменталисти, кои се владејачко мнозинство во РПЦ, контролираат многубројни медиумски средства преку кои ја изразуваат својата идеологија: радиостаница и весник „Радонеж“, саботна религиозна програма на митрополит Кирил од ОРТ, весникот „Православна Русија“ и „Државна Русија“ („Русь православная“ и „Русь державная“), телевизиската програма и списанието „Руски Дом“, специјалниот комунистички весник „Завтра“ и најмаргиналните и малопродажни „Я – русский“(„Јас – Русија“), „Мы – русские“(„Ние сме руски“), „Наше отечество“(„Нашата Татковина“), „Пульс Тушина“(„Пулс Тишина“), „Дуэль“ („Дуел“) и др.

Поумерените, но чести напади против инославните и либералите се: „Православная Москва“ („Православна Москва“) и „Московский церковный весник“ (Московски црковен весник). Што се однесува до провинцискиот печат, локалните «талибански» органи немаат крај! Како пример ќе ги наброиме основните принципи на Символот на Верата на православниот «талибанец» на Московската патријаршија:

  1. Ретроспектива на светогледот – враќање наназад, сакрализација на минатото. Реалната вистина е само во древната побожност.
  2. Вера само во неповредливоста и вистината на стариот стил (Јулијански календар). Фундаменталистите во принцип се старокалендарци.
  3. Неприфаќање на богослужење на современ јазик: на русите не смее да му се дозволи да служат на руски јазик.
  4. Забрана за уставни богослужбени промени.
  5. Приврзаност кон идеите на псковскиот старец Филотеј (XV век), дека „Москва е Трет Рим“ и оттука:
  6. Политичко-религиозна жед за обновување на монархијата во Русија, империјата и црковно-државничката симфонија, постоечка се до 1917 година.
  7. Милитантен анти-екуменизам кој бара РПЦ да го напушти Светскиот совет на црквите (по бугарската и грузиската црква).
  8. Крајно непријателство кон инославните: католици, протестанти и др., најнакрај донесувајќи ги до степен на деструктивни секти.
  9. Непријателство кон Запад, западната култура т.е. нејзиниот политички и општествен начин на живот. Особено за САД и за воениот сојуз на НАТО.
  10. Неприфаќање на демократијата, демократските слободи, човековите права а посебно слободата на совеста. Во август 2000 година, на Архиерејскиот Собор на РПЦ е усвоен концептот за крајно неприфаќање на правото на слобода на совеста: „Потврдата на Правниот принцип за слободата на совеста сведочи за поразот од опшеството на верските цели и вредности, за масовната апостасија и вистинската рамнодушност кон работата на црквата и победата над гревот“.
  11. Антисемитизам, убедување дека за сите несреќи што ја снашле Русија се виновни евреите.

Духовниот учител на православното „талибанство“ митрополит Јоан (Сничев), главен инспиратор за прогонството против приврзаниците на црковните реформи, бил убеден антисемит кој верувал во вистинитоста на „протоколите на сионските мудреци“ во светскиот заговор против Русија и православието – тврдина на вистинската борба против антихристот и сатаната. Така во омилената на митрополит Јоан, „Совраска“[5] на 14.03.1995 година овој идеолог на антисемитизмот изложил свои размисли баш по тоа прашање, тој вели: „Рускиот човек, евреинот го гледа како судија и палач“. Рускиот човек тврди: „евреите ја погубија Русија…“. Либералниот-реформистички став на РПЦ, митрополит Јоан го сметал за богоборечко: „Откако се убедија во невозможноста да ја разрушат црквата преку директно насилие, богоборците се заложиле за нејзино распаѓање одвнатре преку дискретно засадување на еретички ставови и верувања во апостолската световна теологија“.

Горенаведените теолошки „вистини“ во доцните деведесетти години почнаа да го делат црковното раководство на чело со патријархот Алексеј II и митрополитот Кирил (Гундаев), терајќи го кон екстремистички, конзервативни, ултра-националистички позиции.

Клерикализација[6] на цела Русија

На празничниот јубилеј од крштевањето на Русија, помпезно одбележано во 1998 година, Московската патријаршија пред целиот свет ја декларира сериозната религиозна преродба на Русија. Но во суштина тоа не било вистина, место да се врши преродба на верата кај народот, се случила замена: постојано засилување на клерикализацијата на државата и општеството, но тој процес бил потпомогнат од страна на државниот бирократски апарат, што довело до зајакнување на улогата «служителите на култот», а особено на највисоката хиерархиска единица во социјалниот и политичкиот живот на државата и општеството.

Најточната дефиниција за оваа појава ја добиваме од еден современ теолог кој се искажал вака: „Клерикализацијата – тоа е еден феномен каде свештеничката елита постанува посредник помеѓу општеството и небесата, и бара од општеството и дури од државата, вера во својата апсолутна единственост, во ексклузивноста на своето право да ја изразува вистината како последно средство“.

Оттука доаѓа и целиот растечки успех на незаконско мешање на Московската патријаршија во животот на државата и општеството.

Русија по уставно уредување е секуларна држава која истовремено ги препознава и религиозните и идеолошките разлики т.е. почитува „слобода на верување“. Но, и покрај тоа државата и помага на Московската патријаршија да му наметне на општеството нова идеологија (како во минатото – комунистичката): православната вера во верзија на толкување според РПЦ.

Првично, се започнало со привлекување на лобисти од страна на Московската патријаршија преку парламентот и претседателот Борис Елцин. Дискриминаторскиот закон „За слободата на совеста“, стапил на сила во септември 1997 година. Законот, во суштина обезбедува значителни привилегии за Московската патријаршија. Охрабрувајќи го овој закон, РПЦ не само што успешно се обидела да ја приватизира духовната средина на живеење, туку и да ги ограничи граѓанските слободи, и да има слобода да се меша во активностите на власта, да се инфилтрира во јавните и државните структури и да има сила да ги прогони од секаде своите религиозни конкуренти.

Врз основа на новиот закон, правата не се прекршуваат само во насока на таканаречените «егзотични» секти, туку потпирајќи се на лажен канонски постулат, Московската патријаршија бара посебна улога во «згрижувањето» на општиот животен простор; ја поттикнува граѓанската власт да ги дискриминира сите останати католички и протестантски конфесии, насекаде низ државата. Напоредно со тоа, огромни парцели земја и недвижнини од секаков тип, вклучувајќи ги и тие од нерелигиозен карактер, им се даваат на Московската патријаршија, независно дали некогаш им припаѓале на црквата.

Католичката црква многу години безуспешно сакала да си ги врати храмовите во: Москва, Смоленск, Орел, Пјатигорск, Кисловдск и други градови. На баптистите, пентакосталците и адвентистите молбата за продажба или изнајмување на земјиште им била одбиена. По барање на патријаршијата во вишите училишта (дури и во воените академии) се вовеле религиски дисциплини кои ги воделе свештеници, а во некои региони (Смоленска, Курска, Московска област и др.) во рамките општообразовниот систем, настава за Законот Божји била воведена и во државните средни училишта.

Наредна „реформа“ на Московската патријаршија била да се направи широка клерикализација на армијата. Се одржуваат официјални церемонии (осветување на знамиња, ракети, бродови, оружје и војници, се наменето за војната во Чеченија) што особено му противречи на важечкиот воен закон „За статусот на војници“, дека се забранува религиозна активност во сите делови на воениот систем. Истото може да се каже и за затворскиот систем, на чија територија се граделе исклучиво православни храмови, а свештениците кои не биле вклучени во структурите на Московската патријаршија биле протерани во затворите и логорите каде самите затворени требало да се грижат за затворениците.

Заменувањето на духовното заживување на посткомунистичкото општество со надворешниот православен клерикализам неизбежно ќе резултира со нова духовна криза поради сомнителни уверувања дека 60-70% од населението во земјата се православни верници. Од друга страна се статистиките на МВД (Министерство за внатрешни работи на Русија), кои се сметаат за поверодостојни, а според кои за време на празникот Рождество Христово – Божиќ, храмовите во Москва (кои се на број околу петстотини) биле посетени од двесте илјади души (т.е. половина од процентот на населението). Имајќи го во предвид фактот дека повеќето луѓе одат по храмовите просто од љубопитство, процентот на вистинските верници, всушност, се покажува дека е уште помал.

Православниот клерикализам, обидувајќи се да ја врати земјата во средниот век, покрај потиснувањето на слободата на совеста, често ги влошува и националните контрадикции – тој всушност православните Руси ги тера кон категоријата на полноправни верници (а не кон лицата од вториот вид), така што на тој начин ги поттикнува кон духовно-национален апартхејд.

[1] Во оригиналниот текст на руски јазик стои зборот „кнут“ – јамка од јаже или каиш, прикрепена на најчесто дрвена рачка, која служи за истерување на животно од кошарата или кафезот.

[2] Махорка – вид на тутун.

[3] Вертушка – колоквијално име за таен систем на партиска и владина телефонска врска АТС (Автоматски Телефон станица) во СССР. Првично била создадена по индикација на Ленин како внатрешна врска со Кремљ, а потоа неофицијално го добива ова име, бидејќи за разлика од вообичаената телефонска врска, која се остварува преку операторот, тука претплатниците се поврзуваат меѓусебно преку помош на АТС и диск номеро бирател (вертушка ), т.е. специјална внатрешна телефонска врска. Присуството на таква „вертушка“ беше важен статус индикатор за припадноста кон вишиот ешалон на советската номенклатура.

[4] Черносотничество – севкупно име на претставници од конзервативните, антисемитски, монархистки и православни кругови во Руската империја, кои активно се спротивставуваат на Првата руска револуција, која избувнала во 1905 година. Првично се само нарекле „вистински руси“, „патриоти“ и „монархисти“, но потоа се нарекле по името на Кузма Минин, кој го изнел руското царство од таканареченото „нејасно време“.Черносотничеството не претставува “целина”, а вклучува во себе различни партии и организации, меѓу кои Црните сотни, Руската монархистичка партија, Сојузот на рускиот народ, Сојузот на Архангел Михаил. Овие партии и организации во смисла на современата политичка терминологија се крајно десничарски и антисемитски. Социјалната база на овие партии и организации е разновидна: благородници, свештенството, фабриканти и ситни сопственици, трговци, селани, работници, занаетчии и полициски началници, обединети од идејата за складирање на руската самодржавност под мотото: „Православие. Самоуправа. Националност.“ Черносотническото движење е активно во периодот од Првата руска револуција (1905) до Октомвриската револуција (1917), како по неуспехот на Првата руска револуција спроведува напади (со неформалното одобрение на владата) против различни револуционерни групи, врши и голем број антисемитски прогони.

[5] Савраска – новинарски жаргон за весникот „Советска Русија“ – „Съветска Русия“.

[6] Клерикализам – ( clericalis «церковный», от греч. ϰλῆρος «клир, духовенство») Политички правец што се стреми кон cилно влијание на црквата (особено на католичката) во општествено-политичкиот и културниот живот на една заедница.

/Автор: свеш. Глеб Јакунин

НАПИШИ КОМЕНТАР

Your email address will not be published. Required fields are marked *