Односот меѓу Вселенскиот патријарх Вартоломеј и Папата Франциск е оценет како „исклучително пријателство“ и „конструктивна соработка“, што во изминатите години го зацврсти дијалогот помеѓу Источната православна и Римокатоличката црква.
Според интервјуто објавено неодамна, патријархот Вартоломеј го нарекол Папата Франциск „верен брат во Христос“, „пријател на Православието“ и „сопатник“ во трудот за зближување на двете традиции. „Постои хемија меѓу нас. Се чувствуваме удобно еден покрај друг. Тој има чувство за хумор. Тој е едноставен и скромен… Нашето пријателство беше моментално и спонтано“, изјавил пред неколку години Вартоломеј.
Како прв Вселенски патријарх кој присуствувал на папска инаугурација по повеќе од еден милениум, тој бил и единствениот некатолички водач поканет да размени целив на мирот со новиот папа – гест кој симболизирал отворање на нов хоризонт на патот кон помирувањето на христијанските традиции на кои припаѓаат. Всушност, таа посета била толку значајна, што многумина ја оцениле како „ново поглавје“ во православно-католичките односи.
Искуството на заедничко присуство на молитви, заеднички апостолски патувања и јавни изјави за единство — вклучувајќи ја и историската средба во 2014-та — сведочат дека нивниот однос беше многу повеќе од дипломатска формалност. Тие двајца самоиницијативно пристапуваа кон теми како заштита на човековото достоинство, солидарност кон бегалците, дијалог помеѓу црквите и учествуваа и на низа заеднички иницијативи поврзани со климатските промени. Покренаа бројни заеднички настани: средбата во Ерусалим во 2014 година, по повод 50-годишнината од историското измирување меѓу Атинагора и Павле VI; посетата на Фанар; учеството со Папата на екуменските манифестации за климатските промени; заедничката посета на островот Лесбос, каде двајцата се сретнаа со мигранти и бегалци; како и честите видео-обраќања, писма и пораки со кои ги поттикнуваа црковните заедници да бидат фактор на мир и солидарност.
Вартоломеј, во едно од своите обраќања го истакнал отсуството на подготвеност на некои да ја прифатат оваа пријателска соработка, но подвлекол дека вистинското сведоштво на христијанската вера почива во љубовта — не само како збор, туку како делување: „Нашата задача е да покажеме дека црквите можат да бидат мисија на надеж, примери на единство, не преку компромис за вероучението, туку преку љубов, праведност и правда кон сите луѓе.“ Ватикан и Вселенската патријаршија преку својата соработка ја поттикнаа и иницијативата за формализиран дијалог околу клучни прашања, меѓу кои: улогата на папството во првиот милениум, синодалноста, заедничките социјални предизвици и координираното присуство во меѓународните форуми. Ова постави основа за идни чекори кон практична соработка, иако двете цркви остануваат внимателни во однос на теолошките учења и канонските рамки.
По смртта на Папата Франциск во 2025 година, Патријархот јавно изразил голема загриженост и болка, истакнувајќи ја неговата улога како мост меѓу Исток и Запад, и како „искрен пријател и соборец со православните христијани“. Вартоломеј неколкупати истакнал дека загубил „личен пријател“, а не само теолошки соговорник. Според него, Франциск бил човек кој „го живееше она што го проповедаше“ и кој преку личниот пример успевал да создаде поврзување дури и таму каде институциите покажуваа отпор. Црковни аналитичари често нагласуваат дека нивното пријателство не било формално — туку искрено и човечко. Нивните приватни разговори, како што сведочат извори од двете страни, честопати се движеле околу заедничката грижа за положбата на христијаните во Блискиот Исток, руската агресија на Украина, за религиозните слободи во Турција, важноста на дијалогот меѓу религиите и потребата од зачувување на духовното наследство во современиот свет.
И покрај предизвиците, пријателството меѓу Вартоломеј и Франциск останува еден од најсилните симболи на екуменскиот дијалог, како и ветување дека дури и во време на кризи и поделби, христијанската заедничка надеж може да ги надмине разликите.